quarta-feira, 13 de agosto de 2014

Objetivo da independência é acesso à saúde, educação e comida -- PR de Timor-Leste

.
Foto de Presidência da República de Timor-Leste.
Díli, 13 ago (Lusa) - O Presidente de Timor-Leste afirmou que o objetivo da independência é garantir o acesso à educação, saúde, e comida, e pediu às pessoas para colaborarem com as autoridades, refere em comunicado hoje divulgado a Presidência timorense.

"O povo é a força do Estado. A independência não foi o último objetivo, mas é a ponte para o bem-estar. Para tal é necessário cooperar com as autoridades de suco, o governo e o Estado. O verdadeiro objetivo da independência é garantir a saúde das nossas crianças, o acesso à educação, água, eletricidade e comida", afirmou o Presidente, Taur Matan Ruak, citado no comunicado.

O Presidente Taur Matan Ruak falava durante um diálogo com as comunidades de Dare e Balibar, no distrito de Díli.

O chefe de Estado timorense iniciou segunda-feira mais uma visita aos distritos do país, passando por Díli, Ainaro, Aileu e Manufahi.

Segundo o comunicado da Presidência timorense, as comunidades explicaram ao Presidente que as suas principais dificuldades são a falta de água, as condições das estradas e a falta de pagamento dos subsídios a alguns idosos e veteranos.

MSE // FV.

Lusa/Fim
.

Remodelasaun La Liu Bloku Koligasaun: PD Aseita, FM Hili Nonok

.

Jornal Independente - 13 Agostu 2014

Díli - Partidu Boku Koligasaun (BK), kompostu husi Congresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT), Partidu Demokratiku (PD) no Frente Mudansa to'o agora seidauk iha konsulatasaun formal husi Primeiru Ministru Xanana Gusmao ba planu remodelasaun Governu.

Maski nune'e, tuir Prezidente PD, Fernando La Sama de Araujo katak, Bloku Koligasaun fó ona lejitimidade ba PM Xanana atu hasai ka aumenta ema ne'ebé bele servisu hamutuk ho nia, Tan ne'e, husik PM Xanana rasik mak deside tuir nia kompetesia,

Entretantu Frente Mudansa hili dalan nonok de'it, maski nune'e nia membru balun aruma ona sasan iha Governu.

Tuir La Sama drhan, PM Xanana iha legalidade atu halo remodelasaun ba membru Governu ne'e sei la fó ameasa ba Bloku Koligasaun atu rahun.

"Bloku sei la nakfera," hatete Presidente Partidu Demokratiku (PD) atual Primeiru Ministru interinu ne'e ba jornalista sira.

"Maibe Bloku Koligasaun sei la'o nafatin hela, remodelasaun ne'e tenke hala'o i Primeiru Ministru Xanana Gusmão iha kompetensia atu haree karik tanba estrutura ne bo'ot liu, ou ema sira iha laran ne'e servisu la'o ladun di'ak atu troka se, ne'e normal".

Iha fatin ketak Sekretariu Jerál Partidu Frente-Mudansa, Jorge Teme lakohi fó komentariu kona ba assuntu ne'e bainhira jornalista konfirma pozisaun ba planu remodelasaun ne'e,

Maski seidauk halo remodelasaun, maibé membru balun husi Partidu Frente-Mudansa ne'ebé tuur iha Governu aruma ona sasan hodi hein desizaun PM Xanana.

Sekretáriu Estadu Seguransa (SESS), Vitor Costa aviza ona ba nia funsionariu tomak atu aruma sasán edifisiu nian molok Sekretáriu Estadu foun troka.

" Ha'u lahatene ha'u nia an ne'e remodela ka lae, mas ha'u mak prevee, prontu atu aruma ha'u nia uma laran didi'ak hodi entrega ba Governu foun," nia deklara.

Tuir nia katak, PM Xanana halo remodelasaun sei la haree Partidu Koligasaun ka lae, tanba importante mak ema ne'e iha kapasidade atu dezenvolve rai ne'e.
.

Taur Preokupa Sala Eskola Menus Ba Estudante

.
Foto de Presidência da República de Timor-Leste, Facebook.
Jornal Independente - 13 de Agostu 2014

Liquidoe - Prezidente Repúblika (PR), Taur Matan Ruak, preokupa ho kondisaun eskola Bazika Primeiru Siklu too Terseiru Siklu Fahisoi Liquidoe ne'ebé kondisaun sala menus ba estudante sira hodi tuir prosesu aprendizajem.

Bazeia ba informasaun husi responsavel eskola, iha eskola ne'e barak mak okupa sala ida tuir prosesu aprendizajem.

"Problema ida ne'e imi hato'o ona ba governu ka la'e tanba presiza haree ida ne'e ho di'ak", husu Prezidente Taur, bainhira hala'o vizita ba eskola ne'e iha Liquidoe, Aileu, Tersa (12/08).

Diretór Eskola, Luís do Carmo husu atu aumenta sala eskola hodi bele responde ba númeru estudante ne'ebé barak.

Nia dehan, parte eskola hato'o ona proposta ba Ministériu Edukasaun maibe seidauk resposta pozitivu.

Estudante iha eskola ne'e hamutuk na'in 442 ho professor na'in hitu (7).
.

Moras ISPA Domina Sentru Saúde Vera Kruz

.

Jornal Independente - 13 Agostu 2014

Díli- Iha fulan Jullu to'o Agostu tinan ne'e Sentru Saúde Vera Kruz rejista númeru pasiente ho Ispa aas liu ho nia volume porsentu 50.

Diretora Sentru Saúde, Dulce Pinto Tilman hatete, hahú fulan Jullu to'o Agostu tinan ne'e nia parte rejistu moras Ispa mak domina.

Nia dehan, kada loron pasiente ne'ebé mai rezistu na'in 200 too na'in 250.

"Moras Ispa ne'e maioria, 50 porsentu, ne'e sempre kada fulan, ne'e rezistu 50 porsentu, ne'e nia (Ispa) mak aas liu ona," dehan diretora ne'e ba Independente iha ninia knaar fatin Kaikoli, horiseik.

Aleinde moras ne'e, Sentru saude ne'e rezistu mós moras sira seluk hanesan tensaun, rematismu no moras kulit.

Kuandu pasiente ne'ebé mak presija atu halo observasaun ba sira nia kondisaun saúde, sentru ne'e sei haruka baixa hodi halo observasaun ba pasiente ne'e durante loron tolu ka haat.

Total pasiente ne'ebé baixa iha Sentru ne'e iha fulan Jullu hamutuk na'in 53.

Aleinde moras, Sentru ne'e mos atende inan isin rua ne'ebé partu.

Iha fulan Jullu sentru saude konsege atende inan isin rua ne'ebé hamutuk 63, no iha kazu haat (4) mak sira refere fali ba Ospital Nasionál tanba labele partus normal, presiza halo operasaun.

Iha fulan Agostu, nia dehan, inan isin rua hamutuk 20 mak partu iha Sentru Saude ne'e.
.

Fundo Petrolífero de Timor-Leste ultrapassa em junho os 12 mil milhões de euros

.

Díli, 13 ago (Lusa) - O Fundo Petrolífero de Timor-Leste atingiu o montante de 16,6 mil milhões de dólares (12,4 mil milhões de euros) em junho, segundo o relatório trimestral hoje divulgado pelo Banco Central timorense.

Segundo o documento, referente ao período entre abril e junho deste ano, o capital do fundo aumentou de 15,7 mil milhões de dólares (11,7 mil milhões de euros) para 16,6 mil milhões de dólares (12,4 mil milhões de euros).

"As entradas brutas de capital foram de 1,084,95 mil milhões de dólares (cerca de 800 milhões de euros), consistindo em 415,02 milhões (cerca de 310 milhões de euros) de contribuições dos contribuintes para o Fundo e 669,93 milhões (cerca de 501 milhões de euros) de pagamentos de 'royalties' provenientes da Autoridade Nacional do Petróleo em 30 de junho de 2014", refere o documento.

O rendimento dos investimentos do Fundo foi de cerca de 413 milhões de dólares (309 milhões de euros), 119,45 milhões (89,5 milhões de euros) dos quais referentes à entrada de dividendos e 311,60 milhões (233,4 milhões de euros) provenientes de juros, em resultado das alterações do valor de mercado dos títulos detidos a 30 de junho de 2014, refere o relatório.

"O resultado foi um retorno para a carteira de títulos do Fundo de 2,66%, enquanto o do benchmark para o mesmo período foi de 2,73%", sublinha o relatório.

Criado em agosto de 2005, o Fundo Petrolífero de Timor-Leste acolhe as receitas do Estado provenientes da exploração dos recursos petrolíferos.

As receitas do fundo são depois investidas em ativos financeiros no exterior e as únicas saídas de dinheiro são para o Orçamento de Estado, mas têm de ser aprovadas pelo parlamento nacional.

O Banco Central de Timor-Leste é o agente responsável pela gestão operacional do Fundo e o Ministério das Finanças define a estratégia global de investimento.

Na sequência da decisão da ministra das Finanças timorense, Emília Pires, de aumentar a exposição de ações, a exposição dos gestores da carteira de ações aumentou progressivamente e atingiu 40% em junho de 2014.

MSE // FV.

Lusa/Fim
.

Parlamentu Nacional Tenki Konsiente Redus Lei Pensaun Vitalisia

.
Foto de Presidência da República de Timor-Leste, Facebook.
Jornal Nacional Diário - 13 Agostu 2014

Prezidente Repúblika (PR) Taur Matan Ruak, hateten katak atu redus ka halo revizaun ba lei pensaun vitalisia ne’e deputadu bankada parlamentar ne’ebé hetan asentu iha Parlamento Nasional (PN) mak tenki iha konsiensia.

PR Taur dehan, pesaun vitalasia ne’e bele redus maibe prosesu halo redusaun depende ba bankada partidus politikus iha PN.

“Ita nia partidu hat mak iha parlamentar ne’ebe sira hanoin atu halo redusaun? bankada parlamentar mak hanesan CNRT, FRETILIN, PD no Frente Mundansa,”dehan PR Taur, iha Sub-distritu, Lequidoe, distritu Aileu, Tersa (12/8), hodi responde preokupasaun komunidade nian atu halakon tiha lei pensaun vitalisia tamba pensaun ne’e habokur deit grupu elite sira, maibe povu iha baze kontinua kiak no mukit.

PR Taur esplika tan katak, bankada parlamentar balun hatama ona proposta atu halo redusaun ba lei pensaun vitalisia maibe depende ba deputadu sira atu halo diskusaun hodi halo redusaun ba lei pensaun vitalisia ne’e.

Durante dialogu PR Taur ne’ebé hala’o iha sub-distritu Lequidoe akompañia mós admministrrador sub distritu Iliomar distritu Lautem no xefi suku Baioro Pite, atu halo komparasaun prosesu dezenvolvimentu kada disrtitu.

Entretantu iha sesaun husu no hatan komunidade sub distritu Lequidoe, Lorenso Alves hateten katak, lei pensaun vitalisia husu atu halakon tamba lei ne’e habokur deit ema balun maibe povu sofre nafatin. Tanba ne’e mak povu sira dehan katak, rai liberta ona maibe povu seidauk liberta, maibe liberta fali grupo elite sira.
.
“Ami husu ba Prezidente Republika atu halakon tiha lei pensaun vitalisia tamba lei ne’e habokur deit ema balun,”dehan Lorenso.

Iha fatin hanesan xefi suku Hatubuilico, Moises de Jesus hatete, kuandu iha posibilidade atu redus lei pensaun vitalisia diak liu tan tamba bele hamoris prosesu dezenvolvimentu.

“Ita hanoin lei pensaun vitalisia ne’ebé maka iha hatún diak liu tan tamba ne’e bele hamoris prosesu dezenvolvimentu,”dehan nia.

Iha dialogu ne’e povu iha sub distritu Lequidoe senti kontente tebes tamba bele hato’o sira nia prekupasaun no problema ne’ebe mak sira hasoru hanesan kondaisaun estrada ne’ebe ladiak, susar asesu ba eletrisidade, be’e mos, dezenvolve seitor turismu báziku , edukasaun no saude.

Antes nee mos deputado sira iha Parlamentu fo sai ona katak revisaun ba lei pensaun vitalisia nee sei diskuti iha fulan Agustu nee nia laran. dgx
,

PR Taur Iha Obrigasaun Hakilar Governante

.
Foto de Presidência da República de Timor-Leste, Facebook
Jornal Nacional Diário - 13 Agostu 2014

Sekretariu Estadu Desentralizasaun Administrativa (SEDA), Tomas do Rosario Cabral, hatete, Prezidente Repúblika (PR) Taur Matan Ruak iha poder tomak atu hakilar membru Governu sira atu servisu maka’as liu tan hodi tun to’o baze.

“Prezidente da Republika hanesan Xefi Estadu, nia iha orbrigasaun tomak atu koalia,”dehan Tomas Cabral ba jornalista sira Tersa (12/08), iha ofisiu Administrasaun Municipiu Dili, relasiona ho preokupasaun PR Taur nian katak governante tenki hakbesik-an ba povu nune’e bele lori Governasaun ne’e to’o iha baze.
.
“Hanesan membru governu ami ba baze,”hatete SEDA Tomas Cabral.

SEDA Tomas Cabral reafirma, ho preokupasaun Xefi Estadu nian ne’e mak agora sira hahú hala’o tomada de pose ba konselhu konsultivu lokal, no konselhu ida ne’e iha vantazen tanba kada loron 15 sempre hatama relatoriu mai SEDA atu haruka ba Konselhu Ministru.

“Iha ne’e mak ita komesa kontrola malu ona. Agora PR dehan membru sira tenki tun ba baze ho komunidade ne’e, nia hanesan xefi Estadu iha obrigasaun, nia iha direitu atu koalia ida ne’e. maibe agora ita hanesan membru governu atu tun ba baze ne’e mak tenki tuir ida-idak nia kna’ar,”hatete Tomas.Nev
.

terça-feira, 12 de agosto de 2014

F-FDTL La Admiti Nia Membru Kaben Feto 2 ka 3

.
Filomeno Paixão
Suara Timor Lorosae - 12 Agostu 2014

Díli- Instituisaun Falintil Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) la admiti ninia membru sira kaben feto too rua ka tolu, tanba komandu rasik lakohi hamoe instituisaun F-FDTL.

Adjuntu Xefe Estadu Maior Jeneral F-FDTL, Brigadeiru Jeneral Filomeno Paixão husu ba membru F-FDTL atu labele hola feto rua ka tolu no labele hafuhu demais festa, maibe tenke hatudu disiplina iha instituisaun F-FDTL nia laran, atu nunee bele tane aas instituisaun F-FDTL.

"Hau husu ba membru sira labele hola feto rua, maibe ida deit respeitu instituisaun, tane aas instituisaun labele hamoe instituisaun F-FDTL. Ida nee hau la gosta," hateten Filomeno bá jornalista iha Kuartel Jeral F-FDTL, Fatuhada-Díli, Sexta (08/08/2014).

Filomeno dehan, membru sira tenke para hafuhu festa, para hemu tua, no para badiu, no buka oinsa atu sai ema nebe bele serve instituisaun F-FDTL ida nee ba oin.

Iha parte seluk, estudante finalista Universidade Nasional Timor Lorosae (UNTL), Mateus Gomes husi fakuldade edukasaun hateten, komandu rasik mak tenke fo hanoin ba ninia membru sira, atu labele hafoer instituisaun ida nee. Wainhira membru ida hola feto rua ka tolu, ida nee mos sai problema uituan, maibe nee depende ba ema ida-idak nia hanoin.

"Hau hanoin komandu rasik mak tenke fo hanoin ba ninia membru sira, atu nunee labele hafoer instituisaun ida nee. Wainhira membru ida hola feto rua ka tolu, ida nee mos sai problema uituan, maibe depende ema ida-idak nia hanoin." tenik Mateus.
.

Mal Nutrisaun 51% Maioria Feto Ho Labarik

.
Foto de Presidência da República, Facebook.
Jornal Nacional Diário - 12 Agostu 2014

Prezidente Repúblika (PR),Taur Matan Ruak, informa, mal nutrisaun iha Timor-Leste (TL) lima nulu resin ida porsentu (51%) maioria husi feto no labarik sira tamba ne’e komunidade sira tenki kuidadu saúde no tenki han atu nune’e bele kontribui ba redusaun mal nutrisaun.

“Sinquenta e um porsento (51%) giji laiha (mal nutrisaun-red) liu-liu feto no labarik sira,”dehan PR Taur liu husi dialogu komunitaria iha Salaun Casa Diretivu Dare, suku Dare, sub-distritu Vera Cruz, Distritu Dili, Segunda (11/08), wainhira hala’o dialogu ho komunidade suku Dare.

PR Taur mós husu ba inan feton sira tenki kuidadu saúde tamba wainhira inan sira saúde diak labarik sira mós saúde diak bele redus mós mal nutrisaun iha Timor-Leste. “Inan feton sira tenki kuidadu imi nia saúde,”husu PR Taur.

Xefe Estadu dezafia komunidade sira tenki han maske oituan maibe tenki han para bele forsa nafatin hodi kontribui ba hamenus mal nutrisaun iha Timor-Leste.

Relasiona ho mal nutrisaun ne’ebé maka ás Governu liu husi Ministerio Saúde (MS) servisu hamutuk ho Organizasaun Nasoens Unidas nian inklui doadores internasional hala’o parseria ho Governu Timor-Leste inklui fo apoiu sosiedade sivil hodi implementa programa prevensaun ba mal nutrisaun iha Timor-Leste liu husi oinsa maka bele prepara hahan ne’ebé maka iha nutrisaun diak ba familia liu-liu labarik sira.dgx
.

Governante Labele Iha Deit Vila Laran

,
Foto de Presidência da República de Timor-Leste, Facebook
Jornal Nacional Diário - 12 Agostu 2014

Prezidente Republika (PR), Taur Matan Ruak, husu ba governante sira labele iha deit vila laran maibe tenki hakbesik-an ba povu iha baze hodi rona preokupasaun no difikuldades ne’ebé maka povu sira infrenta nune’e bele hadiak sira nia moris.

Tuir PR Taur katak, Governante tenki hakbesik an ba povu atu nune’e povu bele hatene akontesementu saida mak lao los iha nasaun ida ne’e ao mesmo tempo fo informasaun ba povu sira.

“Ukun ne’e presiza iha buat rua ne’ebé di’ak. Buat ne’ebé ita presiza halo maka hakbesik-an ba povu ne’ebé maka hanesan dadauk ha’u halo ne’e no hadia ekonómia mak buat ne’ebé presiza halo ba iha dezenvolvimentu”, dehan PR Taur iha dialogu komunitáriu ne’ebé halo ho komunidade Suku Dare, iha Salaun Casa Retiro Dare-Dili. Segunda (11/8) horiseik.

PR Taur Matan Ruak hateten, liu husi dialogu ne’e husu atu komunidade sira kontinua hametin relasaun diak hodi kontribui nafatin ba dezenvolvimentu nasaun ninian, tanba dezenvolvimentu presiza kontribuisaun sidadaun hotu nian. Atu muda ekonómia iha rai laran presiza mós kontribuisaun husi komunidade inkliu mós ukun nain sira presiza hakbesik-an ba komunidade atu bele hametin relasaun diak.

Xefe Estadu ne’e durante halo vizita hala’o suku sira iha Timór laran tomak atu bele hakbesik-an ba Iha povu maski la muda povu nia moris, maibé tau hanoin hamutuk hodi dezenvolve ekonómia iha rai Laran.

Tanba ne’e husu ba komunidade sira atu bele kontiribui nafatin ba iha dezenvolvimentu nasionál no hakbesik-an ba iha ukun-nain sira hanesan iha tempu luta ba ukun rasik-an.

Eis Gerileiru ne’e dehan, dalan ba iha dezenvolvimentu nasaun ninian presiza kontribuisaun husi sidadaun hotu no presiza hametin relasaun ne’ebé di’ak entre sidadaun hotu.

Alen de ne’e, PR Taur mós husu ba komunidade sira atu kontinua servisu hamutuk ho lideres local liu-liu Xefe Aldeia, Xefe Suku, Adiministrador sira atu nune’e bele hamutuk hala’o dezenvolvimntu iha suku laran.

PR Taur husu komunidade sira fo kontribuisaun partisipa iha servisu públiku sira ne’ebé maka xefe suku fo orientasaun hodi hala’o relativamente ba iha prosesu dezenvolvimentu nasional.

“Imi (komunidade) tenki fo kontribuisaun, wainhira xefe suku sira bolu halo servisu ruma hotu-hotu hamriik dala ida tamba ita hotu hamutuk maka foin bele,”tenik PR Taur.

Xefe Estadu hatutan, komunidade tenki fo fiar ba xefe aldeia, xefe suku, administrador sira tamba autoridade local sira ne’e maka reprezenta Prezidente ne’ebé besik liu komunidade hodi apoiu hala’o dezenvolvimentu iha suku sira teritoriu timor laran tomak.

“Sira (xefe aldeia, suku, administrador) reprezenta Prezidente tamba ne’e imi (komunidade-red) servisu hamutuk ho sira ba dezenvolvimentu iha suku nian,”dehan PR Taur. Nune’e mós, Xefe Estadu mós kestiona kona ba programa projetu dollar tolu (3) ne’ebé maka antes ne’e governu liu husi Sekretariu Estadu Politika Formasaun Profesional (SEPFOPE) fo tamba muda komunidade sira nia mentalidade garante ba dollar tolu      no halo komunidade sai baruk ten.

Projetu dollar tolu (3) halo komunidade la fiar xefe suku tamba atu hala’o aktividade ruma iha suku laran presiza dollar 3 wainhira laiha komunidade sira tur haree deit no sei la servisu hamutuk fo kontribuisaun ba dezenvolvmentu iha suku nian. “Projeitu 3 dollar ne’e labele tamba halo komunidade sira sai baruk ten. Halo servisu kiik boot komunidade ejiji dollar 3, se laiha dollar 3 komunidade lakohi servisu,”hateten Taur.

Durante iha dialogu ne’e komunidade sira kontente no antisiasmu hodi partisipa iha dialogu komunitaria ne’e.dgx
,

segunda-feira, 11 de agosto de 2014

Carta de um condenado à morte para a sua mãe antes de ser executado - último desejo

.

Pensar Positivo - 11 de agosto de 2014

Um recluso condenado à morte a aguardar a execução, pediu como último desejo um papel e um lápis. Após escrever por vários minutos, o condenado chamou o guarda prisional e pediu que esta carta fosse entregue à sua mãe biológica.

A carta dizia...

Mãe, se houvesse mais justiça no mundo, seriamos os dois executados e não apenas eu.

És tão culpada quanto eu pela vida que tenho. Lembras-te quando eu roubei e levei para casa a bicicleta de um menino como eu?

Tu ajudaste-me a escondê-la para que o meu pai não descobrisse. Lembras-te quando roubei o dinheiro da carteira do vizinho? Tu foste comigo gastá-lo ao centro comercial que havia mais perto.

Lembras-te quando discutiste com o meu pai e ele se foi embora? Ele só queria corrigir-me por ter roubado o exame final do curso que acabei por ser expulso.

Mãe, eu era só uma criança, pouco tempo depois tornei-me num adolescente problemático e agora sou um homem bastante mal formado.

Mãe, eu era apenas uma criança que precisava de correção e não de aprovação. Mas mesmo assim perdoo-te mãe.

Só peço que faças chegar esta carta chegar a todos os pais do mundo, para eles saberem que o que faz todos os homens se tornarem pessoas de bem ou criminosos é a educação.

Obrigado mãe, por me teres dado a vida e também por me ajudares a perdê-la.

O teu filho, delinquente.

Nota: Tentem a minha técnica, "CRUEL TO BE KIND". Tenho aqui três filhos em casa que nunca me envergonharam e andam NA LINHA, ohhh se andam...Os pais que não educam os filhos enquanto são pequeninos, vão pagar BEM CARO no futuro... Aprendam a dizer NÃO aos meninos, só custa as primeiras vezes, eles vão agradecer, o meu filho mais velho que tem hoje 20 anos já me agradeceu tantas vezes...Concordo com o condenado, se houvesse justiça, a mãe teria de ser executada também...
.

Alkatiri Rejeita Xanana Sosa Nia

.

Jornal Independente - 11 Agostu 2014

Díli - Eis Primeiru Ministru Mari Alkatiri rejeita informasaun ne'ebé hatete katak Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão sosa ona nia hodi kaer kargu nu'udar Prezidente Zona Espesial Ekonomia Sosial Merkadu (ZEESM) - Oekussi.
.
Alkatiri dehan, ema ne'ebé hato'o lia falsu ne'e la koñese see loos mak Mari Alkatiri.

"Laiha osan atu sosa ha'u, se ha'u mak hanoin hanesan ne'e, di'ak liu ha'u servisu iha rai liur, i ha'u la mai Timor. Se ita koalia lolos karik sira la haree kriasaun Fundu Petroliferu no Fundu Minarai nia aman loos mak see," dehan Alkatiri.

"Ema koalia hanesan ne'e...Kala sira nia espellu iha uma ne'e kala boot loos, dadersan sira hader sira ba fihir sira nia oin, sira konfundu fali sira nia imajen ne'e hanesan ho ha'u," katak Alkatiri.

Alkatiri hatete, nia ho PM Xanana no Taur diskuti katak atu implementa ZEESM tenke kria kondisaun di'ak mak bele servisu, liliu kuandu servisu ne'e intelektual nian, tenke hanoin, tenke estuda mak bele servisu," katak nia.

Antes ne'e, akuza ema balun iha RENETIL mak koalia liafuan ne'e, maibe lideransa RENETIL rasik rezeita.

"Ada yang bilang Xanana telah beli Mari Alkatiri dengan uang, itu RENETIL, ini kalo kita lihat kepintaranya masih sangat di bawah (minim)," dehan PM Xanana Gusmão iha lia Indonezia iha ninia diskursu.

Entretantu, Diretór RENETIL, Deometriuo Amaral rezeita preokupasaun PM Xanana.

Tuir nia, RENETIL nu'udar organizasaun rezistensia iha istoria no ninia legalidade ba superior da luta no sempre rona ordem komandu luta nain.

"Ami la koalia liafuan ida hanesan ne'e, karik membru RENETIL balun mak koalia, maibé organizasaun RENETIL la koalia buat ruma," nia hatete.

Tuir nia katak, RENETIL dala runma halo kritika balun hodi hametin soberania estadu, inklui hametin paz no dame.
.

PN Komesa Hanoin Reve Lei Vitalísia

.
Foto, Facebook
Timor Post - 11 Agostu 2014

Díli - Segundu Vise Prezidente Parlamentu Nasionál. Adérito Hugo da Costa afirma katak, Parlamentu Nasionál sei ajenda proposta lei pensaun vitalísia no eis titulares hodi halo alterasaun.

"Agora dadaun deputadu sira resesu hela tanba ne'e iha fulan Setembru deputadu sira tama fali serbisu hanesan bai-bain sei tau lei sira ne'ebé mak agora iha hela meja PN para halo alterasaun hanesan pensaun vitalísia, lei rai bens i moveis inklui lei anti korupsaun no seluk tan," hatete Adérito ba jornalista iha (7/8) iha PN, Díli.

Hugo afirma, lei hirak ne'e iha hotu prioridade maibé hosi lideres bankada mak sei deskute hamutuk para bele halo alterasaun ba lei hirak ezemplu lei pensaun vitalísia ne'ebé mak ohin loron sai preokupasaun iha sosiedade.

Entretantu membru deputadi hosi komisaun A, deputadu Antoninho Bianco hosi Bankada FRETILIN afirma katak, agora dadaun bankada FRETILIN prepara ona deputadu balun hodi prepara proposta alterasaun lei pensaun vitalísia.

"Ami prepara tiha ona deputadu balun atu prepara projetu alterasaun lei, aleinde ne'e ami mos halo mós negosiasaun ho deputadu husi bankada sira selu para apoiu, maibé agora ita haree iha bankada PD mós iha proposta alterasaun lei pensaun vitalísia nian," deputadu Bianco hatete.

Deputadu afirma katak importante tebes tenke halo duni mudansa ba lei hirak ne'e tanba seidauk bele atu implementa iha Timor-Leste ba lei pensaun vitalísia no eis titulares.

Purtantu Prezidente PD, Maria de Lourdes Bessa afirma katak sira nia proposta alterasaun baixa tiha ona ba meja, nune'e ba futuru meja atu maneja.

Relasiona ho lei pensaun vitalísia no eis titulares sociedade civil kontinua ezije ba Parlamenti Nasionál atu bele hala'o tiha alterasaun tanba konsidera katak lei refere fo benefisiu de'it ba ema grupu ki'ik balun. (uly)
.

Joven 22% Seidauk Asesu Edukasaun

.

Timor Post - 11 Agostu 2014

Díli - Secretáriu Estadu Juventude Desportu (SEJD) Miguel Manetelo informa, nia preokupa ho joven Timor-Leste entre idade 15 ate 24 pursentu 22% oras ne'e seidauk ba edukasaun bainhira governu laiha atensaun lalais bele fó impaktu mós estabilidade nasaun.

"Tuir dadus joven ne'ebé idade tinan 15 to'o 24, iha pursentu 22% maka la asesu ba edukasaun e la-asesu mós ba serbisu, sira ne'e sei hanesan risku bo'ot ba estabilidade," dehan Manetelo ba jornalista iha nia serbisu fatin sesta, (08/08).

Manetelo hatete, atu hamenus problema ida ne'e, la'os de'it reponsabilidade Sekretáriu Estadu Juventude Desportu nian dei't maibé instituisaun tomak liu-liu Sekretáriu Política Formasaun Prodesional e Empregu (SEFOPE) atu haforsa liu tan a formasaun no koperativa ba joven sira.

"Joven sira ne'e maka risku bo'ot ba estabilidade tanba kuandu ema tau bosok ahi, ahi lakan kedas, entaun Governante sira presiza halo serbisu interligadu, tanba ne'e maka iha propasta orsamentu sempre hare'e mós ba orsamentu kapasitasaun joven sira nian," explica Manetelo.

Maske nune'e nia mós hare'e katak durante ne'e formasaun ne'ebé SEFOPE halo oras ne'e mós la'o dadaun no atividade kooperativa la'o dadaun.

Kona ba esforsu SEJD nian maka alende halo koperasaun inter-ministerial, SEJD mós halo hela kpperasaun ho parseiru internasional sira hanesan IAD ho programa prevensaun konflitus, UNICEF ho programa hasa'e abilidade skill ba joven sira nian. (flo).
.

PR visita distritos para observar diretamente preocupações e dificuldades da população



Foto de Presidência da República de Timor-Leste, Facebook.
Timor Hau Nian Doben - 11 de agosto de 2014

O chefe de Estado, Taur Matan Ruak, está de volta aos distritos, para observar diretamente como  vive o povo nestas localidades, estas visitas terão lugar entre o dia 11 e 16 do corrente mês, informou um comunicado emitido pela Presidência da República.

As localidades que o Presidente da República (PR) irá visitar são: Aileu, Ainaro e Manufahi, nestes lugares Taur Matan Ruak vai ouvir as preocupações e as dificuldades que são sentidas diariamente pela população.

"O objetivo desta visita de trabalho é para observar diretamente a vida das comunidades nas bases, inclui diálogos comunitários com a população de modo a ouvir diretamente as dificuldades e preocupações enfrentadas quotidianamente pelas comunidades", salientou o documento.

A presidência de Taur Matan Ruak tem sido caracterizada desde o inicio do seu mandato pelas suas visitas mensais aos distritos, onde o chefe de Estado se reúne com o povo e ouve as suas apreensões e sofrimento.

O general Ruak não só visita os distritos que têm acesso por automóveis, o PR anda muitos quilómetros a pé para encontrar-se com a população em áreas remotas, a julgar pelas fotografias que vemos na sua página oficial, Taur Matan Ruak chega sempre junto à população com um grande sorriso e de braços abertos para abraçar o seu povo.

 Estas visitas de Taur Matan Ruak aos distritos e às áreas remotas têm gerado admiração, orgulho e contentamento entre os timorenses e também estrangeiros.

Ruak é o primeiro líder timorense desde a restauração da independência a visitar todos os distritos do país  frequentemente e caminhar a pé muitos quilómetros para se encontrar com o povo - sem estar em campanha eleitoral - o que faz dele um herói de novo, perante o povo timorense e de todo o mundo.

"Maun Taur é mesmo um herói. Os outros líderes ficam em Díli sentados nos seus escritórios dentro do ar condicionado, alguns até a roubar o que é do povo, nem se preocupam como é que o povo vive, só quando chega a hora de fazerem a campanha eleitoral aí se for preciso vão para a montanha de joelhos. Maun Taur dá um bom exemplo mas eles não vão seguir o Maun Taur, porque eles têm falta de dignidade e não têm nenhum respeito pelo povo, querem é roubar. Maun Taur é mesmo um bom pai desta nação, ele merece a confiança e o amor do povo, os outros são uns ladrões... ", disse muito  nervoso um veterano ao Timor Hau Nian Doben.

Taur Matan Ruak encontra-se neste momento em diálogo com a comunidade do suco de Dare, onde o chefe de Estado apelou à população para trabalhar juntamente com o governo e com a Presidência da República, de modo a viverem bem, porque "é o que procuramos e queremos".
.