terça-feira, 6 de novembro de 2012

“Elementu F-FDTL Ameasa Povu Manufahi”

.

Jornal Nacional Diario - Tersa-feira, 06 Novembru 2012 

Reprezetante povu husi Bancada FRETILIN, Leonel Marcal informa katak, Elementu Falintil-Forca Defeza Timor Leste (F-FDTL) ne’ebe mak Governu koloka ba iha Distritu Manufahi hodi reforca serviso Policia Nasional Timor Leste (PNTL) iha parte seguransa, ameasa fali populasaun iha Distritu ne’ebe refere. 

 “Hau husu prezensa F-FDTL sira iha povu nia leet ne’e atu fo seguransa ba povu ka, ba ameasa fali povu,” sublina Deputadu Leonel Marcal husi bancada FRETILIN ba plenaria PN segunda (05/11). 

Nia informa tan katak, iha loron (29/10) foin lalais ne’e iha akontesementu ida iha Suku babulo Distritu Manufahi, elementu F-FDTL sira tu’un diretamente ba fatin akontesementu hodi atua situasuan ne’e, no laiha kordenasaun ho PNTL sira iha Distritu Manufahi. 

 “Problema ne’e kikoan ida, labarik joven sira mak baku malu, maibe membru F-FDTL sira ne’e iha relasaun familia ho ema ne’ebe mak ahlo problema ne’e, entaun sira ba halo tuir deit saida mak ema ne’ebe halo problema hateten ba sira, F-FDTL sira la halo kordenasaun uluk ho PNTL sira maibe, sira mak tun diretamente iha fatin akontesementu,” esplika nia. 

Nia haktuir tan katak, populasaun iha Distritu manufahi la kontenti ho atuasaun ida ne’e tanba, F-FDTL sira uza fali civil hodi atua situasaun ida ne’e. 

 “Kareta ne’e ema civil mak kaer hodi tula forsa F-FDTL sira iha laran, hodi mai soke ema ida ne’ebe la sala to’o nia ain tohar iha estrada ninin no baku estudante sekundariu ida to’o mi an,” haktuir nia. 

Deputadu Leonel ne’ebe reprezenta husi Distritu Manufahi ne’e afirma tan katak, elementu F-FDTL ne’ebe mak soke ema ne’e agora dadaun halo hela tratamentu ho aimoruk tradisional iha Manufahi. 

Nia esklrase, povu iha Distritu Manufahi agora dadaun senti trauma hela tanba sira hare katak, koperasaun no kordenasaunentre F-FDTL sira ho PNTL sira iha Distritu refere la diak. 

Nia aumenta katak, se situasaun hanesan ne’e beibeik, Polisia ho F-FDTL bele hasoru malu fali iha situasaun ruma tanba agora dadaun komesa hatudu dadauk ona liu husi situasaun hanesan ne’e. 

Tanba ne’e, Povu iha Distritu refere husu ba Sekretariu Estadu Dfeza (SED) katak, bainhira atu koloka F-FDTL sira ba iha Distritu, tenki fo instrusaun ida los katak, sira nia prejensa iha Distritu ne’e atu fo apoiu ba PNTL sira hodi mantein estabilidade laos atu ba hala’o fali PNTL nia serviso. 

Iha fatin hanesan, Deputada Angelina Machado husi bancada Partido Demokratico hateten mos katak, populasaun agora suspira tebes, tanba Forca F-FDTL sira ho PNTL sira halo sira tauk. 
,

“Povu Timor Leste 70% Sei Hela Iha Uma A’at”

.

Jornal Independente - Tersa-feira, 06 Novembru 2012 

Rejultadu peskija husi organizasaun Naun-Govermental (ONG) Forum Tau Matan (FTM) identifika, maioria populasaun iha Timor Leste hamutuk pursentu 70 mak sei hela iha uma ne’ebe laiha kondisaun diak no hetan ameasa atu sain ain ba rai pedasku ida. 

Diretor Ejekutivu FTM, Joao Piquinho hateten, fenomena social ohin loron, numero populasaun aumenta maka’as. 

 “Agora ita nia problema sai nain ba rai seidauk rezolve ho diak, partikularmente uma laiha kondisaun diak, kuaze ita nia populasaun pursentu 70 hela iha uma a’at,” Joao Pequinho ba INDEPENDENTE iha Hotel Timor, Dili foin lalais ne’e, hafoin seminariu ne’ebe koalia kona ba problema nain ba rai, uma diak ba populasaun. 

Pequinho mos dehan tan katak, impaktu husi disputa rai aumenta iha fatin hotu rejulta ema mate iha kazu Atabae. Nia hatutan tan katak, Lei artigu 54 no 58 husi konstituisaun RDTL preve katak, estadu tenke rekoinese direitu sidadaun hotu kona ba hela fatin adekuadu, ida ne’e katak uma no rai ho kondisaun diak ba povu. 

 Seminariu Nasional foin lalais ne’e, organiza husi rede ba rai, Diretur ba uma diak, Provedor Direitus Humanus e Justica (PDHJ) inklui United Nation Human Right Unit. 
.

“Eis ME Duun Kompania Australia Lori Halai Osan Millaun U$ 1.4”

.

Jornal Independente - Tersa-feira, 06 Novembru 2012 

Eis Ministru Edukasaun Joao Cancio Freitas duun kompania Lerecia Australia mak lori halai osan ne’ebe atu hari’i Televizaun Edukasaun nian hamutuk millaun U$ 1.4. 

Komisaun Anti Korupsaun (KAK) bolu eis Ministru Edukasaun (ME) Joao Cancio Freitas hodi presta deklarasaun, relasiona ho projeitu harii televizaun Edukasaun iha tinan 2009. 

Eis Ministru Edukasaun ne’e ba presta deklarasaun iha KAK ho kareta Mitsubishinumeru matrikula 15549, inkertu ne’e halo durante oras haat nia laran, hahu tuku 9:00 dader Otl to’o tuku 10:00 Otl. 

Inkeretu ba ME ne’e, relasiona ho orsamentu Jeral Estadu hamutuk millaun U$2 dollar America ne’ebe aloka ba Ministeriu Edukasaun, deskonfia iha aktu KKN tanba osan milaun U$ 1.4 gasta tiha ona maibe to’o oras ne’e Televizaun Edukasaun seidauk realiza. 

Entertantu Eis Ministru Edukasaun Joao Cancio hateten katak, to’o agora Televizaun Edukasaun seidauk iha tanba kompania mak lori halai osan U$ 1.4. 

 “Ami halo tiha pagamentu dala tolu, maibe ikus mai suplay fali ekipamentus second hand, hau haruka para kedas, la halo tan pagamentus, U$ 800 ami la selu,” dehan eis ME Joao Cancio (5/11) bainhira remata presta deklarsaun iha edifisiu KAK Farol Dili. 

Intermus politiak Joao Cancio dehan, nia hetan ona investigasaun, tanba ne’e kompania mos presiza responsabliza tanba lori halai osan estadu.
.

Misaun ONU Remata; “UNPOL Baucau Fa’an Sasan Ba Komunidade”

.

Jornal Timor Post - Tersa-feira, 06 Novembru 2012 

Polisia Nasoens Unidas iha Timor Leste (UNPol) ne’ebe mak durante ne’e servisu iha Distritu Baucau fa’an sasan ba komunidade, liu-liu area aeroportu Lanud Baucau fa’an sasan ba komunidade sira, tamba Dezembru tinan ne’e remata ona sira nia misaun iha Timor Leste. 

Mandatu Organizasaun Nasoens Unidas Integrasaun ba TL (UNMIT) sei remata iha fulan Dezembru 2012, tanba ne’e, UNPol komesa hamenus sasan ne’ebe maka durante ne’e sira iha, liu husi negosiasaun ba komunidade sira. Iha loron 4 fulan Novembru, hafoin fila husi finadu iha Aeroportu Lanud Baucau, UNPol kuaze nain 20 resin hamrik tuir rede moru nian, fa’an sasan ba komunidade sira ne’ebe maka liu motor no kareta. 

“Malae sira fa’an roupa hanesan farda, sapatu, faru no sasan seluk ho folin baratu deit,” Narcicio Pereira dehan ba Jornalista sira, Domingu (4/11) iha Aeroportu Lanud, Baucau. 

Entertantu, wainhira UNPol sira fa’an namanas hela sasan ba komunidade, derepenti Jornalista husi Timor Post hasai kamera hodi hasai foto, maibe Polisia UNPol hirak ne’e dehan labele hasai foto. 

“No take picture,” malae Polisia UNPol dehan, depois jornalista Timor Post hatan ba Polisia UNPol katak, I am Journalist, no problem take you picture”. 

Maske nune’e, Polisia hirak ne’ebe fa’an namanas sasan husi arme moru laran tenki halai hodi tama fali ba sira nia akapamentu Aeruportu Lanud. 

Tuir observasaun jornalista iha terenu, momentu ne’eba fatin Airoportu Lanud Baucau iha ema barak mak tenki prejensa iha ne’eba hodi sosa sasan ne’ebe maka Polisia UNPol fa’an. 

“Sira fa’an tanba sira atu fila ona ba sira nia rain, relasiona ho mandatu misaun UNMIT atu remata ona,” dehan komunidade sira ne’ebe mak hola sasan husi UNPol sira. 
.

“Ema Indoenzia Loke Negosiu Prostituta Iha Bairru-Pite”

.

Jornal Independente - Tersa-feira, 06 Novembru 2012

Sidadaun feto Indonezia nain tolu hamutuk ho Timor oan lubuk aluga uma privadu balun iha Bairru-Pite hodi halo Negosiu Prostituta.

Tuir sasin ne’ebe lakohi temi nia naran hateten katak, durante ne’e sira haree duni sidadaun feto husi Indonezia nain tolu hamutuk ho Timor oan balun hala’o duni vida prostituta iha fatin ne’e.

Nia dehan, atividade ne’e hala’o kleur ona, maibe nunka hetan intervensaun husi autoridade lokal sira, nia rasik triste no trauma tanba fatin ne’e iha loos populasaun nia leet, tamba bele estraga joven sira iha bairo ne’e.

 “Hau so tauk deit fatin ne’e kontinua iha, entaun neneik bele estraga labarik foin sa’e sira, tanba fatin ne’e iha loos populasaun nia leet,” dehan sasin ne’e ba Jornalista INDEPENDENTE iha Bairo-Pite foin lalais ne’e.

Entertantu, tuir informasaun husi feto prostituta ne’ebe la temi nia naran hateten, sira ne’ebe durante halo vida nuudar prostituta Timor oan deit hamutuk nain 15 no Indoenzia nain tolu. Fatin ne’e laos sira nian, maibe iha nain ema mane ne’ebe sira selu husi osan ne’ebe sira hetan husi atividade ne’e.

Nia hatutan, kada langanan sira simu hetan U$ 15. Husi osan ne’e sei fahe tolu U$ 5 ba uma nain, U$ 5 ba bandidu sira ne’ebe hein fatin ne’e, maibe kada loron sira bele hetan lukru to’o U$ 100.

 Nia dehan, hili dalan ne’e tamba situasaun uma laran mak obriga sira hili dalan nune’e, tamba nia la iha ona familia ne’ebe bele ajuda nia, entaun nia tenki desidi hili dalan nakukun ne’e.
,

Governu Abandona Tractor: “Bancada FRETILIN Kestiaona”

.

Notisia Husi TVTL - Segunda-Kalan, 05 Novembru 2012 

Membru Deputadu Parlamentu Nasional husi Bancada FRETILIN afirma problema ahi kontinua mate lakan, la iha konbustivel ba programa fila rai, menus bee moos no seluk tan. 

 Deputadu husi Bancada FRETILIN aprejenta asuntus ne’e husi fiskalizasaun no nota mos katak, konstrusaun Mini Merkadu no sentru ba manutensaun ba hand tractor boot iha Sesal Distritu Baucau oras ne’e dadaun abandonadu. 

Liu husi sesaun plenaria segunda-feira (05/11) iha uma fukun Parlamentu Nasional, Deputadu husi Bancada FRETILIN, Manuel Castro kestiaona ba sentru manutensaun hand traktor boot ne’ebe abandonadu no merkadu ne’ebe hari iha tinan 2011 to’o 2012 ho montante orsamentu 60 mill abandonadu. 

 “Sentru manutensaun boot ida iha Sesal ba hand tractor ne’ebe mak governu hari’i tiha uma 3 ne’eba, to’o ohin loron la uza e pior liu tan uma sira ne’e sai estragus hotu, iha mos merkadu ida iha sesal ne’ebe hari’i iha 2010 no 2011 ho rsamentu U$ 60.000 to’o agora la uza, se karik liu ona prazu diak liu KAK tenki funsiona ho diak hodi investiga, hau hare keta intervensaun politika mak barak liu karik, tamba boot sira mak halo korupsaun la rejolve to’o ohin loron, maibe kuandu povu ki’ik mak halo sala ruma ohin ne’e investiga kedas, ne’e hanesan intervensaun to’o agora,” dehan Deputadu FRETILIN. 

Iha fatin hanesan mos Izilda Pereira katak, kestiaona mos falta bee moos no komunidade tenki i’it massa hodi buka bee moos ba nesesidade loro-loron. 

 Iha plenaria ne’e mos deputadu balun kontinua kestiaona katak, laiha progama fila rai, halo rai balun abandonadu no problema sosiais sira seluk ne’ebe relevante ho moris kondisaun povu ki’ik iha baze.
,

HOW ALFREDO PIRES SABOTAGES A $400 MILLION GAS INVESTMENT PROJECT FOR “ELECTRICITY OF TIMOR-LESTE”

.

TEMPO SEMANAL - Tuesday, 6 November 2012 -  OPINION By Vicente Maubocy 

The project of investing in a gas system for Electricity of Timor-Leste started in 2010. I had the opportunity to meet with the Prime Minister in Oe-Cusse on 30 September, at the official residence of the then Secretary of State for the Autonomous Region, Jorge Teme, who also participated in the meeting. 

I explained to the Prime Minister the advantages of using natural gas, due to its lower cost and minimum damage to the environment. When using diesel the Government pays $0.40 per kWh, while if using gas the price would be $0.06 kWh. 

Within the next five years households could also start using gas for cooking thus giving the population an alternative to cutting down trees for firewood and destroying our forests. I presented to the Prime Minister the Compressed Natural Gas Transportation System (CNG at 200 bar), with carrier ships built by American and Korean experts and a marine design by the Korean Hyundai Corporation. 

The beauty of this project is that it is entirely funded by private investment. The Government will not invest a cent. There is zero risk for the Government. The Government will only pay for the gas once it has been fed to the Hera and Betano power plants. 

The company, Toke Oil & Gas, will recruit and train 500 Timorese for three years. The Company will contract the instructors from overseas. Trainees will obtain shipping practice overseas for six months. 

The cost would be paid by Toke Oil & Gas, and could reach $3 million in three years. With this professional training young Timorese could acquire skills enabling them to earn a good salary anywhere. The F-FDTL navy component could also be part in this professional training. 

After listening to the detailed presentation, the Prime Minister said "Go talk to the Secretary of State Alfredo Pires and start it". Three days later I met with Alfredo Pires at his office in the Fomento building to convey the Prime Minister's words. Alfredo Pires replied: "We will see".I waited over a year. Alfredo Pires and Monteiro imagined all sorts of excuses and good reasons. 

Monteiro wanted Timor GAP to be involved. We asked how much Timor GAP would invest. He did not answer. We then asked if his investment would be private or governmental. Monteiro said "both sides". We said that would be difficult. There would be a conflict of interest. The shareholders would not approve. 

Thinking that perhaps Alfredo and Monteiro believed I lied to them when I invoked the name of the Prime Minister’s, I decided to contact the Prime Minister again and asked for a memo to Alfredo Pires. The Prime Minister did send a memo to Alfredo Pires. However, even with this memo, Alfredo Pires and Monteiro didn’t pay much attention, until now. 

Why does Alfredo Pires not take the Prime Minister’s Memo seriously? 

There are many reasons. The most important are as follows: 

I. Opportunism - Alfredo Pires believes he has more power than the Prime Minister; 

II. Parasitism - Alfredo Pires feels that the Prime Minister is ignorant in the area of Oil & Gas; 

III. Fraud - Alfredo Pires believes that even if he "opposes" the Prime Minister’s will, the Prime Minister cannot do anything because the "Melbourne Club Mafia" dominated the IVth Government and again now dominates the Vth Government; 

IV. Manipulation - Alfredo Pires pretends he has a complete "monopoly" over the Oil & Gas business, exclusive to his groups' interests in the long term; 

V. Hanger-on - Alfredo Pires with his monopoly of Oil & Gas business dreams of replacing the Prime Minister in 2017; 

VI. There is a belief that if Maubocy is successful with this project Alfredo Pires and Monteiro would have to face the ridicule of their mega Sunrise project. 

 Alfredo Pires Profile 

It appears that Alfredo Pires has a Geology Degree. Before coming to Timor he was unemployed in Melbourne. Alfredo is good at being a sycophant with those in politics. Thus he came to Timor-Leste and hung on with our Older Brother Xanana, working at the Presidential Palace. It appears that in 2001 Alfredo and Agio joined the Socialist Democratic Party (PSD) as founders. I met them during the campaign in Baucau. 

During the legislative campaign in 2007 Alfredo was apparently in hiding. I went everywhere with Xanana and Alfredo was nowhere to be seen. After the campaign, the AMP was formed; then Alfredo had a dream and descended from Heaven to become the Secretary of State for Natural Resources. 

During the first six months Alfredo answered my calls. After six months he became very arrogant and never responded to my calls again to this day. 

Now he is a Minister and his vanity has skyrocketed. One thing Alfredo and other opportunists should not forget: voters voted for our Older Brother Xanana. They didn't vote for characters like Alfredo Pires, Emilia Pires and others who never were involved in politics. 

What are the results Alfredo Pires achieved in five years? 

The only result is that he has sent several Timorese to study abroad. Beyond that the balance is negative, as follows: 

I. The Sunrise issue remains without a solution thus far. My view is that it will be difficult. I will describe in detail why it will be difficult; 

II. Approximately $100 million have been spent in surveys by international consultants; Alfredo and Monteiro don’t even bother to review some of the results that have been submitted; 

III. Onerous bureaucratic process to tender projects; 

IV. Established the Oil Company (Timor GAP) which would have been suitable in the 60’s and 70’s but not in 2012. Alfredo has an old-fashioned mentality like all dictators; 

V. The irony is that Timor GAP as an oil company plays a role equal to a Government institution in charge of tendering projects; it shouldn’t be doing this, which is illegal; 

VI. Timor GAP occupies a luxurious office with a monthly rental cost of $50,000. What for? Monteiro is a 36 years old child with a luxury office better than that of the Prime Minister’s. How come Monteiro has access to this kind of exclusiveness? 

VII. Making irrational mega projects: South Coast, Supply Base, Nova Suai, Novo Betano, refineries etc. Have the costs been calculated? Are we creating the golf courses for Alfredo and Monteiro or maybe for the people of Suai? Think carefully my friends. Do not betray our Older Brother with mega projects for your own interests. 

The Selection of staff for ANP and Timor GAP 

Who approves the selection of staff for ANP and Timor GAP? The Presidents of ANP and Timor GAP have no authority in selecting the staff for their working place. Full competence falls to an outsider. 

Who is this person? 

This person is Minister Alfredo Pire’s wife. Alfredo Pires receives orders from his spouse with instructions for the ANP and Timor GAP to nominate her family members and friends. 

As evidence Alfredo Pires wife’s friends staff up the ANP. Recently, Alfredo Pires' sister in law (his wife’s older sister) was appointed as Timor GAP Director. These events demonstrate that Alfredo Pires practices corruption and nepotism. 

If Alfredo is not a Minister any more, will he stay in Timor? 

Time will tell. Many have returned to Australia because they couldn't obtain a job in the Government. It seems that Alfredo and Emilia Pires will follow their footstep if thing come to a head. I will praise them if they stay in Timor without a position in Government. On the other hand, the real parasites and opportunists should get out of Timor-Leste.
.

Secretário-geral da Fretilin diz à ONU que reabilitação da polícia timorense foi feita de forma errada

,

Díli, 05 nov (Lusa) - O secretário-geral da Frente Revolucionária do Timor-Leste Independente (Fretilin, oposição), Mari Alkatiri, disse hoje que a reabilitação da Polícia Nacional foi feita de forma errada e que a filosofia de atuação daquela força vai ter que mudar. 

 "Nos últimos cinco anos pouco se fez no sentido de reforço institucional da nossa polícia. Pouco se fez, o que se fez foi uma tentativa de reabilitar uma instituição que trazia consigo uma carga negativa muito grande por causa da crise de 2006", afirmou Mari Alkatiri. 

O líder da oposição timorense falava à agência Lusa após se ter reunido com uma missão do Conselho de Segurança da ONU que se encontra em Díli a fazer uma avaliação da situação no país. 

Questionado pela Lusa sobre o que falou com a missão do Conselho de Segurança da ONU, Mari Alkatiri explicou que falou sobre a reabilitação da Polícia Nacional de Timor-Leste (PNTL), que considerou ter sido reabilitada de "forma errada". 

 "Sem critério e sem capacidade de castigar aqueles que deviam ter sido castigados, de se livrarem deles, de os sanear. Não houve saneamento na polícia", na sequência da crise política e militar de 2006, que provocou a implosão da polícia timorense, afirmou. Para Mari Alkatiri, a reabilitação foi feita de forma errada em termos políticos e institucionais e o que "se verifica agora é que há uma indisciplina generalizada dentro da polícia". 

Questionado pela Lusa sobre o que é preciso fazer para reabilitar a polícia, o secretário-geral da Fretilin defendeu que em primeiro lugar é preciso capacitar a administração da polícia a todos os níveis, incluindo o logístico. 

Em segundo lugar, Mari Alkatiri considerou que é preciso profissionalizar aquela força de segurança, o que passa por nunca a utilizar para fins político-partidários e para intimidar. 

 "A polícia deve ser uma instituição que atua no sentido de ganhar a confiança da população e não de meter medo à população, porque a polícia só pode ser eficaz se tiver o apoio e a compreensão da população", defendeu. 

Para Mari Alkatiri, a "filosofia" de atuação tem de mudar, porque a polícia é a "instituição que mais lida com a população e deve ter a confiança da população". 

 "Deve servir para proteger os direitos dos cidadãos e não o contrário, ser usada pelo poder político para negar esses mesmos direitos aos cidadãos", acrescentou. 

 Outros assuntos abordados por Mari Alkatiri com a missão do Conselho de Segurança da ONU foram os setores da justiça e da governação. 

 Para o líder partidário, a justiça "sofre bastantes interferências do poder político, particularmente os tribunais". 

A missão do Conselho de Segurança da ONU que se encontra em Díli deve ser a última antes do final da Missão Integrada das Nações Unidas para Timor-Leste, que termina a 31 de dezembro. 

MSE // VM. 

Lusa/Fim
,

segunda-feira, 5 de novembro de 2012

Projeitu Bee-Moos Iha Bauro: “Deskonfia ADN Fasilita Kompania Heru”

.

Jornal Timor Post - Segunda-feira, 05 Novembru 2012 

Komunidade Suku Bauro, sub Distritu Losalos, Distritu Lautem deskonfia Ajensia Dezenvolvimentu Nasional (ADN) fasilita komapania HERU, Unip. Lda hetan pagamentu 95% maske projeitu pakote Dezenvolvimentu Desentralizasaun (PDD) II iha Aldeia Luarai no Bauro Seidauk remata. 

 Xefi Suku Bauro, Sidalio Freitas informa, projeitu PDD II iha Aldeia Luarai ni Suku bauro ho montante orsamentu U$ 99.985,00, projeitu ne’e rasik hahu iha loron 25 Jullu remata 30 Dezembru 2012, maibe to’o agora seidauk remata tuir Bill Of Quantity (BOQ) ne’ebe iha. 

Tuir BOQ kompania tenki fura Be’e, no halo kanalizasaun to’o remata maibe realidade kompania halo deit kanalizasaun ho torneira 12, maibe monta hotu iha publiku enkuantu torneira ida diretur kompania dada ba ninia privadu. 

Nune’e mos, to’o agora komunidade seidauk bele asesu bee moos, tanba bomba ne’ebe uza la tuir BOQ, inklui mos kanalizasaun ne’ebe halo komunidade kontinua hakilar be’e moos. Xefe suku ne’e hateten, tuir prosesu normal ba projeitu ne’ebe deit, wainhira konstrusaun atinji ona 100 no halo ona inspensaun maka foin bele halo prosesu pagamentu final. 

 “Ami husu klarifikasaun ba projeitu ida ne’e, tanba pagamentu tama ona pursentu 95, maibe projeitu seidauk remata, ne’e it abele deskonfia se mak iha kotuk, Karin ida ne’e ADN mak iha kotuk ka SAS mak iha kotuk, maibe ita la hatene,” dehan Xefe suku Bauro, Sidalio Freitas, (03/11). 

Nia mos hatutan tan katak,” iha hau nia suku laran ne’e hau seidauk haree ADN mai halo verifikasaun iha nee, karik nia mai subar deit hodi konfirma mak hau lahatene, hau rasik iha ne’e seidauk hasiru malu ho ADN kona ba projeitu ne’e,” afirma xefi Suku Bauro. 

Nune’e nia afirma, Administrador Distritu Lautem halo ona samada atensaun ba iha kompania atu bele hare hodi kontinua halo kompletu projeitu ne’e para komunidade bele utiliza, xefi rasik mos halo ona karta ba KAK atu bele haree kestaun ne’e. 

“Ami husu ona ba KAK liu husi karta ne’ebe ami haruka atu halo investigasaun KDD, SAS, AND inklui mos ekipa EKD husi suku nian, tanba iregularidade mosu barak iha projeitu nia laran, husi inisiu mai to’o prosesu pagamentu,” informa xefi suku.
.

Deskonfia Iregularidade; “KM Kria Estrutura SAMES Foun”

.

Jornal Independente - Segunda-feira, 05 Novembru 2012 

Deskonfia mosu iregularidade iha Administrasaun Servisu Autonomu Medikasaun no Ekipamentus Saude (SAMES), Governu Liu husi inkontru konsellu Ministru aprova ona rezolusaun hodi kria estrutura foun ba knaar konsellu administrasaun SAMES. 

“Haree ba iregularidade grave hirak ne’ebe hetan ih auditoria sira neebe halo ona, ba knaar konsellu administrasaun Serviso Autonomiu Medikamentu no Ekipamentu Sauda nian (SAMES E.P), ne’ebe funsiona durante tinan rua, Konsellu Ministru hakotu, tuir lei, dezilve konsellu Administrasaun atual no kria komisaun temporaria ida atu asegura funsionamentu SAMES E.P.,” dehan Prota Vos Governu MPKM Agio Pereira foin lalais. 
.

Kazu Trafiku Hamate Ema Nain 3: “Suspeitu Halai Ba Indoensia Defikulta PJR”

.

Jornal Independente - Segunda-feira, 05 Novembru 2012 

Kazu asidenti trafiku ne’ebe hamate ema nain 3 iha fulan-setembru 2011, iha distritu oekusse to’o ohin loron laiha justica ba vitima sira tanba kundutor halai ba Indoensia. 

 Prokuradoria jeral da Republika (PJR), Ana Maria Pessoa Pinto hatete, kona ba kazu asidenti ne’e Timor Leste labele halo fali invade ba Indonesia hodi buka tuir kundutor ne’ebe halai hodi mai tuir jusitica iha rai laran tanba, defisil oituan atu ba kaer kundutor iha ema nia rain. 

 “Ida ne’e ital abele invade fali Indonesia ba buka nia ka lae, normalmente saida mak ita halo mak ita buak liu husi ita nia polisia hosi sira hodi bele kaer, agora ita labele ba to’o Indoensia,” dehan Ana Pessoa iha semana kotuk, iha Kuratel geral GNR Portugal, kaikoli, Dili. 

Entertantu, hafoin kazu ne’e akontese halo kedas prosesu transferensia ba prokurador Jacinto Babo Soares ne’ebe mak kaer kazu asidenti ne’e, kona ba kestaun ne’e, Ana Pesoa dehan, prosesu tranferensia ne’e balun desizaun koletivu, katak laos nia mak desidi mesak maibe, liu husi reuniaun konsellu superior majistratura. 
.

Misaun Remata: “ONU Fo Hanoin PNTL Kontinua Respeita DH”

.

Jornal Independente - Segunda-feira, 05 Novembru 2012 

Reprezetante espesial Sekretariu Jeral Organizasaun Nasoens Unidas (ONU) ba Timor Leste, Finn Rieske Nielsen fo hanoin ba Polisia Nasional Timor Leste atu respeita valor direitus fundamental ema ida-idak nian wainhira atua situasaun konflitu iha rai laran. 

 Finn Rieske dehan, maske misaun United Nation Mission Integration in Timor (UNMIT) remata ona iha fulan dezenbru maibe, komponente ONU nian sei tau matan nafatin ba valor direitus humanus no demokrasia iha Timor Leste. 

 “Hau husu ba PNTL atu respeita direitu fundamental ema ida-idak nian no promove valor demokrasia iha Timor Leste hodi sai buras no metin liu tan,” hateten Finn Rieske Nielsen iha palacio do governu semana kotuk. 

Nia mos rekoinese, durante iha nia misaun seidauk iha reklamasaun ba problema violensia diretus humanus ne’ebe involve pessoal PNTL sira, nia fiar membru PNTL sei grantia lei no orden ho diak iha Timor Leste. UNMIT mos sertifika instituisaun Polisia Nasional Timor Leste tanba hetan progresu boot kona ba assume responsablidade seguransa iha rai laran iha Marsu 2011. 

Desde PNTL assume fali nia responsablidade ba Polisiamentu iha Marsu 2012 rezulta situasaun hakmatek no estavel tanba, konsege diminui taxa kriminalidade iha rai laran.
.

Mandatu UNMIT Ramata: “GNR Sei Apoiu Nafatin PNTL”

.

Jornal Nacional Diario - Segunda-feira, 05 Novembru 2012 

Maske mandatu UNMIT remata iha Timor Leste fulan Dezembru tinan 2012 tuir desizaun estadu nian, maibe tuir akordu entre Governu Timor Leste ho Ministru Administrasaun Interna Portugal katak, Guarda Nacional Republikana (GNR) sei nafatin iha Timor Leste hodi fo terinu ba membru Polisia Nasional Timor Leste (PNTL). 

 “Akordu ne’ebe hahu iha Setembru tinan kotuk hau asina ho Ministru Administrasaun interna husi Portugal, tanba ita hotu hanoinkatak, UNMIT atu sai ne’e laos buat ida ke mai derepenti, buat ida ita hanoin kleur tiha ona, tanba ida ne’e mak ita bo’ot sira lembra katak, ikus-ikus ne’e GNR mos ajuda iha formasaun ba ita ninia polisia i tuir estatutu PNTL ninian, nia natureza komunitariu mas ho natureza ne’e militar, i displina militar i professional ho buat sira ne’e hotu, tanba ne’e mak ita koko tiha ona GNR fo formasaun diak tebes, ida ne’e mak ita sei kontinua,” esplika Primeiru Ministru no Ministru Defesa Seguransa Kay Rala Xanana Gusmao, Tersa (30/10) iha Kuartel geral GNR Kaikoli, Dili. Alende ne’e, PM Xanana Gusmao mos entrega medalha solidaridade ba Guarda Nacional Republikana (GNR) Portugal nain 42 ne’ebe mak durante ne’e halo kna’ar iha Timor Leste, serimonia ne’e nuudar kontribuisaun GNR ninia ba harii pas no estabilidade iha Timor Leste. 

Entertantu, Komisariu UNPol Luis Carilho hateten, servisu UNPol lao susesu, tanba iha kolaborasaun husi Polisia Nacional Timor Leste (PNTL), ne’ebe mak lao diak hodi fo susesu ba eleisaun Prezidensial no Parlamentar iha tinan ne’e. Iha biban ne’e mos, Reprezetante UNMIT iha Timor Leste, Finn Reske Nielsen fo agradese ba estadu Timor Leste, tanba bele fo ona medallha solidaridade ba UNPOl. 
.

domingo, 4 de novembro de 2012

PR vai visitar os distritos de Manufahi, Viqueque, Baucau, Lautém e Manatuto

.

TIMOR HAU NIAN DOBEN - 4 de novembro de 2012 - Fonte: Presidência da República de Timor-Leste - Facebook 

O Presidente da República (PR), Taur Matan Ruak, inicia amanhã uma visita de trabalho de nove dias aos distritos de Manufahi, Viqueque, Lautém, Baucau e Manatuto. 

Esta ida do PR aos distritos tem como objetivos; ver de perto as condições reais das povoações, dialogar, ouvir as preocupações e ideias das comunidades e ainda o reforçar o papel da liderança local. 

O primeiro distrito a ser visitado pelo Chefe de Estado é o de Manufahi e aí fica até ao dia 6. Nesta localidade Taur Matan Ruak irá reunir-se com membros do Conselho de Segurança da ONU, autoridades de Manufahi, comunidade de Same Vila e a do subdistrito de Fatuberliu e por fim irá visitar o projeto LUPADE. 

Nos dias 7 e 8 o Presidente da República e a sua delegação estarão no distrito de Viqueque, e irão ao subdistrito de Luca para dialogarem com as autoridades distritais desta localidade. Após este encontro irão falar ainda com as comunidades do subdistrito de Warulari e Watacarabau. 

O  PR visita o distrito de Lautém entre o dia 9 e o 11, Taur Matan Ruak vai dialogar com a comunidade do subdistrito de Iliomar e segue para o suco de Namaluto e Loré para falar com estas populações. 

Entre o dia 11 e o 13, o Presidente irá para Baucau onde vai dialogar com a comunidade do distrito de Laga. O Chefe de Estado no dia 12 de novembro, data em que se celebra o 21.º aniversário do Massacre de Santa Cruz, vai estar em Laga, onde vai assistir a uma missa e depois vai honrar os nossos heróis que estão presentes em Laga e posteriormente vai realizar um diálogo com a comunidade. 

Após terminar os diálogos em Laga, o Presidente da República e a sua comitiva seguem para o subdistrito de Baucau Vila para  falarem com as autoridades locais e com a população. 

No último dia, o Chefe de Estado antes de terminar esta visita irá  dialogar com a comunidade do subdistrito de Laleia e por último com as autoridades locais de Manatuto. 

O Presidente timorense tem até à data cumprido com as promessas feitas durante a sua campanha eleitoral, tem sido um Chefe de Estado independente, atento, ativo e muito preocupado com as condições de vida do povo. Taur Matan Ruak tem constantemente apelado ao governo de Xanana Gusmão para investir fortemente nas áreas da Educação e Saúde. 

Esta visita de trabalho do PR aos distritos do país é a segunda que o general Ruak realiza em pouco mais de um mês. A primeira foi efetuada em fins de Setembro aos distritos de Covalima, Ainaro e Aileu e teve também como alicerce, o diálogo com as comunidades e com os líderes daquelas povoações. 
.

sábado, 3 de novembro de 2012

Porque o Natal é das crianças...

.

Lisa Fernandes 

Eu tenho uma filha de sete anos, talvez a mais nova leitora deste blogue e é em nome dela que eu venho fazer este pedido a todos vocês. 

Sendo ela uma criança privilegiada, a minha filha não percebe e entristece-se muito com as fotos das crianças que estão neste blogue e faz perguntas que " incomodam", " Mamã porquê que o Pai Natal não leva presentes aos meninos timorenses pobres?". A minha pressão arterial sobe logo! 

 Todos os anos ela angaria fundos através da escola para instituições de caridade (vai ser madre, de certeza!), ela pede-nos, ela exige-nos e faz as rodadas que forem necessárias até que as caixas das doações estejam bem cheiinhas. Eu acho-lhe uma piada... 

 Uma das caridades preferidas dela é a " Samaritans Purse" e o programa, " Operation Christmas Child", consiste em doar até outubro uma caixa (ou mais) de sapato com dez itens - pode levar mais se couber - para uma criança pobre, a foto do meio em cima foi uma das caixas que a minha filha mandou e é para terem uma ideia do projeto. As caixas têm um "defeito", são um bocado pequenas, mas com o jeitinho do meu marido a arruma-las, sempre cabe mais alguma coisa...

Nós regra geral não sabemos qual é o país ou que criança vai receber (mas podem saber se quiserem), esta organização trabalha em muitos países. É verdade que não interessa para quem ou para onde vai, mas egoistamente, eu gostava que os meninos timorenses pudessem receber também estas caixas no Natal. Imaginem a alegria nos olhos destas crianças, que nada têm, ao abrirem uma caixa cheia de pequenas prendas para cada um deles. 

Todos os anos eu telefono para esta organização e pergunto se o programa já abrange Timor-Leste, em Agosto deste ano o gerente disse-me que estão a pensar, mas que precisam de treinar e de ter pessoas no terreno em quem possam confiar e até à data não tinham ninguém. Esta organização quer ter a certeza de que as doações são entregues a quem são destinadas, assim deve ser.

O meu propósito hoje é o de apelar às organizações honestas que trabalham com e para as crianças em Timor-Leste, para contactarem esta organização para ver se haveria a possibilidade de incluir os meninos timorenses neste projeto. Para este ano já não há tempo, nós temos de mandar as caixas até outubro, para que elas cheguem no Natal, mas com boa vontade pode ser para 2013.

 Cabe também a nós cidadãos comuns de ajudarmos o nosso próximo, e porque o Natal deveria de pertencer a todas as crianças, vale a pena tentar incluir no projeto " Operation Christmas Child " os meninos timorenses. 

 PORQUE TODAS AS CRIANÇAS MERECEM SORRIR! 

.