terça-feira, 29 de março de 2016

PR Taur Matan Ruak: Servisu iha TL hili malu de’it

.

Jornal Nacional Diário

Prezidenti Repúblika (PR) Taur Matan Ruak hateten katak, prosesu dezenvolvimentu iha Timor Leste (TL) la’o ladun di’ak, tanba prosesu rekrutamentu ba ema atu hala’o servisu ba dezenvolvimentu ne’e, hili malu de’it.

Iha nia diskursu ba lansamentu Asosiasaun Profisionais Psikolojia de Timor Leste (APPTL), PR Taur Matan Ruak hateten katak, kuandu hili malu de’it ne’e, oinsa mak ema atu halo servisu ho di’ak, kuandu servisu ne’ebé nia halo la kondis ho buat ne’ebé mak nia estuda no nia hatene.

“Psikolojia nia ba halo fali administrasaun, nia estuda iha edukasaun sívika nia ba halo fali mekániku. Ida ne’e bolu dehan-an alfabetu formal, tanba la uza ninia matenek ne’ebé nia iha ba buat ne’ebé nia hatene halo,” dehan PR Taur Matan Ruak iha nia diskursu ba lansamentu APPTL ne’ebé hala’o iha salaun enkontru Ministériu Solidaridade Sosial Caicoli Dili, Kuarta (24/03).

Xefi Estadu ne’e dehan, psikolojia ne’e, ligasaun ho ema hodi hetene katak, ema ne’ebé mak presiza atu prepara di’ak liutan ba rai TL ida ne’e.

“Ita dalaruma emosaun ba ita nia espresa, kuandu momentus importante ne’ebé ajuda ita nia espresa ne’ebé mosu. Ita dalabarak persege ba ita nia komportamentu ho buat sel-seluk,” relata Taur Matan Ruak.

Nia hatutan, fenomena ida tan ne’ebé dalabarak akontese iha sosiedade mak, moras oi-oin hanesan atake korasaun hodi halo liman no ain kleuk, maibé moras sira ne’e, iha tempu Indonesia nian laiha.

“Ita hatene no rona, buat ne’ebé psikolog sira hatene halo mak, tau matan ba ema sira ne’ebé iha ita nia rai, mas la ho hakarak, hili ema lós ba fatin lós, ne’e importante, i ne’e akontese iha Timor Leste iha instituisaun ida de’it mak, forsa armadas,” tenik Taur Matan Ruak.

Taur Matan Ruak dehan, iha forsas armadas nia laran, harii forsas ho ofisiais, hodi eskoella sira ne’ebé mak merese ba marina, karik nia bele sai komandante ka la’e, tanba buat sira ne’e hotu liu husi psiko tékniku, atu avalia ema.

Maibé Xefi Estadu ne’e dehan, normalmente avaliasaun sira ne’e la’os atu 100% lós, maibé 75% ajuda ema atu hamenus nia sala, duke atu hili de’it ema.

“Duke ita ba hili de’it, hatudu de’it, ita bazeia ba saida mak ita dehan, ema ida ne’e okupa área ida ne’e, formasaun ita rekruta, maibé ita iha problema, i dalabarak, ema ida ne’ebé hatene halo buat ida, ita tau fali ba buat ida,” afirma Taur Matan Ruak.

Tanba ne’e, Taur Matan Ruak dehan, esforsu Asosiasaun Profesionais Psikologia ne’e, atu kompleta problema ka an alfabetismu ida ne’e, tanba an alfabetismu ne’e iha rua, ida lahatene hakerek, no ida hatene hakerek, maibé nia ba halo fali buat ne’ebé la’os nia área.

Maibé Taur Matan Ruak dehan, Asosiasaun Psikologia Timor Leste nia servisu ne’e la fasil, tanba liga ho ema. Maibé maske Taur Matan Ruak hatene katak, servisu ne’e difisil duni, maibé tenke fó importansia duni ba ida ne’e, tanba psikologia ne’e importante tebes ba dezenvolvimentu nasaun ne’e nian.

Alénde ne’e, Prezidenti Asosiasaun Profisionais Psikologia de Timor Leste, Lauriano Fernandes mós hateten katak, asosiasaun ne’e hanesan organizasaun ida ne’ebé ejiji ofisialmente iha TL, hodi fó apoiu no servisu iha área dezenvolvimentu humanu.

Nia haktuir, asosiasaun profissional Psikologia Timor Leste hamriik, tanba haree ba istória, povu TL ultra passa ona momentu traumátiku síviku no psikolójiku.

“Konsensia nasionál ba independensia 1975 durante tinan 24, prosesu referendum ne’ebé rezulta drama violensia iha 1999, ho dezastre institusionál 2006, ne’ebé psikola no fizíku i psikologiku ba ema individu, familia, grupu, no sosiadade en jeral iha nasaun foun ida ne’e,” katak Lauriano.

Nia afirma, husi trauma fenomenal hirak ne’e, fó efeitu ba impaktu no rezultadu i kualidade latuir espetativa ne’ebé mak ema hotu espera. Psikologikamente mai husi draumatiku pasadu iha nivel hot-hotu, hodi produs valores negativus iha nia evolusaun jerasionál, no nia prosesu final performa no karakter liu husi atetude povu TL rasik.

Iha prosesu implemetasaun dezenvolvimentu, kuaze papel sensia aplikada hanesan engeneria iha konstrusaun, saúde iha sensia klínika, edukasaun iha estabelesementu sistema vokasionál, atu dezenvolve sosiadade Timor Leste.

“Ita seida’uk tau importansia iha aspeitu psikologika ne’ebé kontinua lahetan atensaun. Durante ne’e ami hala’o diskusaun bazeia ba teoria psikologia, hodi hala’o anunjes ba problema sosiais, iha ita nia nasaun, hodi hasai asuntus sira hanesan, estabilidade psikologia sosiadade Timor Leste,” katak Lauriano.

Nia haktuir, des ekilibru personalidade, emosionál, karakterizasaun iha juventudi, desizoens ne’ebé hola ho objetivu material, persepsaun husi komunidade la realistiku no subiativa, des ekilibru iha familia nia laran, egoismu individual, institusionál, inklui mós prosesu rekrutamentu iha áreas relevantes ladun several ho prosesu psikologia.cos
.

Kestiona karta divorsiu, CNRT konsidera PD laiha memoria institusional

.

Jornal Nacional Diário - 29 de março de 2016

Prezidenti Komisaun Juridiku partidu CNRT atual Vise Prezidenti Parlamentu Nasional (PN), Aderito da Costa Hugo, konsidera Partidu Demokratiku (PD) la iha memoria institusional, tanba kestiona karta divorsiu ne’ebe mak CNRT haruka.

“PD kestiona karta ne’e mai husi se? Ne’e mak problema, hau triste tebes, partidu seluk mak halo hanesan ne’e karik, mas CNRT lae. Kestiona substansia husi desizaun ne’e hau bele imagina katak sira laiha memoria institusional, iha tinan 9 nia laran halo aliansa ho CNRT laaproveita netik buat ruma atu aprende, dialogu ba asuntu saida atu loke fali rekord sira nian tinan sia nia laran, mais desizaun ne’e final ona, tanba desizaun ne’e foti liu husi kuadrus partidu nian, laiha partidu ida ema ida mak foti desizaun, hau hein katak katak partidu sira seluk funsiona hanesan ne’e, hau tauk mak sira seluk lafunsiona hanesan CNRT, ne’ebe kestiona fali ema nia desizaun ne’ebe uma mekanismu internal partidu nian hodi hateten katak keta karta ne’e mai husi ema seluk karik,” esplika Aderito Hugo hodi responde jornalista iha Akademia PNTL, Comoro-Dili, Segunda (28/03/2016).

Atual vise Prezidenti PN ne’e klarifika katak, CNRT hanesan partidu ida bot toma responsabilidade tomak konfiansa povu nian desde iha tinan 2007 to’o agora iha responsabildade atu tau ba dezenvolvimentu nasional no interese povu nian.

“CNRT loke odamatan ba PD nian desde kedas tinan sia nia laran ona hodi PD halo aleadu kontinua aleadu iha AMP nia tempu tinan lima, maske dezafius oi-oin no pratika oi-oin husi PD nian, kontinua tan komprimisu foun iha tinan 2012, hanesan portidu mais votadu, CNRT nafatin hetan konfiansa, se hakarak dialogu bele atu nune’e loke fali rekor sira durante ne’e,” dehan Aderito.

Prezidente Partidu Demokratiku, Adriano do Nascimento antes ne’e dehan, PD simu ona karta husi CNRT ne’ebe dehan lainklui ona PD iha Bloku Koligasaun, nune’e mos parta PD nian mos responde fali ona karta ne’e.

“Ami simu ona karte husi CNRT nian dehan sira lainklui ona ami iha Bloku nia laran, ami mos haruka fali ona karta ida ba sira hodi responde karta sira nian, ami iha posivel atu hasoru malu ho Prezidente CNRT, Maun Xanana Gusmão, mais lakoalia deit sobre karta ne’e, mais ho asuntu inportante sira seluk, tanba antes ne’e ami hasoru ona Primeiru Ministru, Rui M. Araujo, Prezidente Republika, Taur Matan Ruak,” dehan Adriano.

Karta ne’ebe mak CNRT haruka ba PD iha Sesta (11/03/2016), ho nia kontiudu, hasai formalmente PD husi Bloku koligasaun, tanba konsidera PD durante ne’e laobedese ona ba komprimisiu bloku nian. mia
.

Help Raimundos Oki for his freedom

.
Foto: change.org
Raimundos Oki (30) a journalist of Timor Post daily News paper based in Dili, Timor-Leste ( East Timor ).

He just want to inform you that his life is under threatened condition. His situation threatened after writing a report on the practice of "bribery" in the Datacenter and IT projects in the new building of Minister of Finance in Timor – Leste ( East Timor ).

On 15 October 2014, National Procurement Commission ( NPC ) opened an open tender and canceled on 22 December 2015 by the reason NPC has no expert in the field of technical evaluation. Thus, on 16 April 2015, NPC opening the sealed tender. At that time there are four companies competing. Finally, PT . Packet Sistemindonesia Teknotama wins.

At that time, Prime - Minister, Rui Maria de Araujo still as an adviser at the Minister of Finance. He and his two other friends, David Montalvao and Nikuj Soni signed and recommends PT. Sistem Teknotama Mandiri Indonesia, but this company did not succeed because the Council of Ministers decided PT. Packet Sistemindonesia Teknotama wins on this project.

On Monday, 16 November 2015, Prime - Minister, Rui Maria de Araujo make a clarification and declare he has submitted a case to the Dili prosecutor office to against Timor Post and Raimundos Oki. Timor Post daily newspaper publish his clarification in the head line of the paper on, 17 November 2015 and also make correction in page 14 on 18 November 2015.

Please help Raimundos Oki for his freedom. 

+670 7723 4114

Journalist of Timor Post daily newspaper

Dili, Timor-Leste (East Timor)

LETTER TO
Committe to Protect Journalist
Reporter Without Border
International Federation for Journalist
and 2 others
UNESCO
Amnesty International
Help Raimundos Oki for his freedom

PLEASE  SIGN THIS PETITION!
.

quinta-feira, 24 de março de 2016

Depois Paskoa, CNRT hasai Vicente – Taka odamatan ba PD

.

Jornal Nacional Diário - 24 de março de 2016

Depois de festa Paskoa,  Vicente Guterres, atual Prezidenti Parlamentu Nasional (PN) bele sai ona husi partidu CNRT.

Partidu CNRT firme ona hasai Vicente Guterres, tanba la obedese ona ba politika CNRT nian, pior liu tan tenta dezvia prosesu justisa relasiona ho kazu abuzu de poder no krime partisipasaun ekonomia i negosiu.

“Kona ba kazu Vicente nian, ami mos sente preokupadu, tanba kazu ida ne’e komesa kedas iha tinan 2013, Parlamentu nasional hanesan segundu orgaun Estado nian no partidu CNRT hanesan partidu maioria ne’e mos sente prejudikadu, tanba loron ema sempre dehan Vicente Guterres hanesan prezidente parlamentu no mai husi partidu CNRT maibe CNRT rasik mos laautoriz, tanba ne’e maka ami preukupa,” hateten deputado bankada CNRT, Arão Noe ba Jornalista sira iha uma fukun PN, Kuarta (23/03/2016).

Nia akresenta, pedidu husi tribunal nian atu husu halo levantamentu hato’o mai iha meja PN tuir lolos baixa ona ba iha komisaun kompetente PN nian hodi nune’e halo prosesu, mai iha plenaria mak sei vota katak autoriza ka lae, atu nune’e desizaun ne’e kolektiva.

“Parlamentu ne’e orgaun kolektivu, la’os orgaun unipesoal, tanba ne’e maka prezidente PN, Vicente labele foti desizaun mesak, baixa prosesu ne’e ba komisaun para finaliza hodi mai iha plenaria vota mak laliu responsabilidade parlementu, mais prezidente mak trava mesak deit entaun notasaun katak nia mak trava, partidu mak sai prejudikadu,” dehan nia.

“Kona ba mosaun sensura, ami seidauk halo, maibe iha tempu badak nia laran, partidu halo avaliasaun funsionamentu ba deputado ida-idak hanesan reprezentante partidu nian iha parlamentu nasional, tanba ne’e maka husi avaliasaun ne’e maka ita hare duni katak se mak halo duni nia kna’ar ho lolos ka lae,” dehan Arão.

Reprezentante povu ne’e esplika, avaliasaun ne’e partidu halo ba deputado ida-idak iha bankada CNRT nian iha parlamentu maka, durante reprezenta partidu halo ona saida diak ba partidu no hahalok sira ne’e tuir interese nasional nian ka lae, nune’e mos partisipa iha reuniaun bankada nian ka lae, kuandu hahalok sira ne’e maka lahalo tuir maka sei sai.

Bainhira husu katak, karik CNRT atu hasai Vicente Guterres ne’ebe hanesan mos deputado bankada CNRT nian tanba mos nia kazu? Arão Noe dehan, los duni tanba bankada CNRT mos sente preukupadu.

Karta notifikasaun ne’ebe mak Tribunal Distrital Dili (TDD) rasik haruka ba iha meja PN kuaze dala rua ona, maibe to’o agora seidauk iha resposta, ne’ebe konsideta Prezidente PN tau iha gabeta savi metin. Deskonfia Vicente Guterres komete iha krime partisipasaun ekonomia no negosio.

Taka odamatan ba PD

Husi sorin seluk, membru Bankada CNRT, Cesar Valente informa katak, CNRT lakohi tan haree ona Partidu Demokratiku (PD) no taka ona odamatan metin ba Adriano do Nascimento ho nia kompanheiro sira atu lao hamutuk iha nivel politika bloku koligasaun.

Membru Parlamentu Nasional (PN) husi bankada CNRT, Deputadu Cesar Valente hateten, CNRT sei la aseita ona dialogu ne’ebe aprezenta husi PD. Sa tan, PD sira buka atu koalia individualmente ho Xanana Gusmão, maibe atu hateten deit katak, desizaun hotu ne’ebe CNRT foti ne’e desizaun koletivu.

“Hanesan membru hau rezeita dialogu ho PD, hau halo dialogu ho PD atu koalia saida, pesoalmente sira nia preokupasaun hakarak ba koalia ho Presidente laos ho ami,” hateten Deputadu Cesar Valente.

Nia hatutan ba CNRT dialogu ne’e kona ba saida porque CNRT laos ramu husi partidu seluk i PD mos laos ramu husi CNRT ida ida nia partidu, desisaun ne’e laos deit Presidente nia desizaun maibe ida ne’e desisaun koletiva desisaun ne’ebe mai husi baze. CNRT muda nia posisaun hanesan partidu ne’ebe hakarak hatudu demokrasia, demokrasia ne’ebe reprezentativa no kada desisaun simpre halo konfrensia nasional, konfrensia nasional dala rua ne’e siempre husu opiñaun hotu hotu katak hakarak ida ne’ebe, ida ne’e mak demokrasia ne’ebe CNRT adopta hodi hatur iha partidu laran no hakarak hatudu ba sidadaun hotu iha nasaun laran katak demokrasia modelu mak ida ne’e. dehan nia

Iha fatin hanesan Deputadu husi bankada PD Virgilho Hornai hatete resposta husi PD nian ba karta husi partidu CNRT haruka ba ona i nafatin katak PD nia karak mak dezintendimentu hotu tenke liu husi dialogu. mia/nes
.

Labele uza poder desmoraliza vontade povu

.
Foto de: Jose Asaloy - Facebook
Jornal Nacional Diário

Porta voz Movimentu Kontra Okupasaun Tasi Timor (MKOTT) Juvinal Dias hatete, manifestantes ne’e MKOTT mak organiza la iha tan grupu seluk, grupu seluk ne’ebe mak horseik deklara dehan lakohi partisipa ona ne’e laos organizadu ona, sira tenki hatene an MKOTT mak organiza no sira la bele uza sira nia poder politiku atu desmoraliza vontade povu nian.

‘’Manifestasaun sei kontinua mai husi vontade povu nian laos ema ida mak obriga no manifestasaun iha loron primeiru hatudu Timor oan sira rihun ba rihun mak partisipa iha manifestasaun, ita espera ne’e hanesan presaun ida hodi nune’e Australia bele iha vontade atu halo negosiasaun ho Timor Leste,’’ hateten Juvinal hodi responde JNDiario iha Jardim Bebora, Kuarta (23/03/2016), wainhira prezidi manifestasaun ba loron daruak.

Nia mos informa katak, manifestsaun ne’ebe mak halao ba loron rua ne’e la hetan orsamentu ida husi Estadu, doador ka instituisaun balun, maibe ne’e mai husi vontade popular hanesan kolega komisaun organizadora nia bolsu, manifestante sira mos halo kontribuisaun rasik no kontribuisaun husi Timor oan ida-ida. Tanba manifestasaun ne’e  laos Governu mak organiza ne’e povu mak organiza, tan ne’e la iha apoiu ida husi ema.

Iha fatin seluk diretor Luta Hamutuk Mericio Akara hatete, manifestasaun ne’e laos obrigasaun husi ema ida ka grupu balun nian, maibe ne’e mai husi vontade povu nian hodi ejije ba Australia atu halo negosiasaun ho Timor Leste hodi defini lolos fronteira maritima entre Timor ho Australia.

‘’Fronteira maritima ne’e liga soberania Timor nian, tan ne’e mak MKOTT ne’ebe mak kompostu husi sosiadade sivil inklui populasaun sira hamrik hodi halo manifestasaun kontra Australia,’’ koalia Akara.

Nia sublina tan katak, ho manifestasaun ne’e la signifika nasaun Timor Leste ho Australia la iha relasaun diak, nasaun rua ne’e nafatin iha relasaun diak iha area hotu, maibe iha kestaun fronteira deit mak seidauk rezolve, tan ne’e mak povu Timor hamrik hodi ejije ba Australia atu koalia ho Timor hodi defini lolos soberania tasi Timor ho Australia.

Manifestasaun ba loron rua ne’e kontinua hetan partisipasaun masimu husi populasaun sira liu-liu estudante husi ensinu sekundario to ensinu superior inklui funsionario publiku sira ne’ebe mak dader  tuku 08:00 deit mai konsentra hotu ona iha jardim Bebora hodi kontinua lao oin ba to iha embasada Australia. nia
.

terça-feira, 22 de março de 2016

OHIN, POVU TL DEMO EJIZE DIREITU BA TASI TIMOR – INDONESIA, FILIPINA HO AUSTRALIA FO SOLIDARIDAD

.

Jornal Nacional Diário- 22 de março de 2016

Povu Timor-Leste (TL) tomak inklui organizasaun politika no sosiedade sivil, ohin Tersa (22/3/2016) hamrik halo manifestasaun pasífika kontra Governu Australia hodi ejize nia direitu ba Fronteira Marítima TL nian ne’ebé sei disputa hela atu bele termina lalais.

Povu TL konsiente ona katak, nia riku soin sira iha Tasi Timor sei okupa hela husi Australia. Tanba ne’e mak povu TL ejize ba Australia atu tur negosia fronteira maritima ne’ebe ideal liu iha linha klaran. Liafuan liberta patria tenke liberta husi Tasi, Rai Maran no Lalehan.

Manifestasaun ne’e mos Movimentu Kontra Okupasaun Tasi Timor (MKOTT), sei hala’o iha munisipiu tolu; Dili, Manufahi ho Lautem inklui mos nasaun liur hanesan Indonesia, Filipina ho Australia.

Porta voz MKOTT, Juvinal Dias hatete, ,manifestasaun ne’e laos negosiador ka Governu mak halo ne’e manifestante sira maka halo, manifestasaun ne’e mai husi povu TL nia konsiensia rasik. tan ne’e mak povu tomak hotu hamrik inklui Timor oan sira ne’ebe mak hela iha ema nian rai hamrik tomak hodi hakilar ba soberania tasi Timor.

‘’Preparasaun ba manifestasaun aban nian ne’e 90% preparadu hotu ona I MKOTT  hanoin katak manifestasaun ne’e atu hakotu interese TL nian ita hotu hatene katak, Xanana  maka sai hanesan negosiador principal,oinsa atu hatene etika diplomasia nian, manifestasaun sira labele hatudu katak, ema ne’ebe halo negosiasaun ne’e iha hela manifestador nia laran,”dehan Juvinal via telefone, Segunda (21/03/2016).

Juvinal hatete, la bele hatudu imajen ida katak, Kay Rala Xanana Gusmao lori nasaun hasoru Australia tenki hatene negosiador ne’e iha nia papel diferente nia tenki halo asaun diplomatiku ida tanba ne’e maka movimentu kontra okupasaun tasi Timor nia hanoin dehan  bandu la bele lori fotografia Xanana nian hodi halo manifestasaun ne’e lalos, fotografia  saida  deit tenki lori iha manifestasaun.

Iha fatin seluk Movimentu Feto Timor Leste (MFTL) Kontra Okupasaun Tasi Timor sira mos sei hamrik firme iha oin hodi partisipa iha manifestasaun kontra Australia ba soberania tasi Timor.

Porta voz MFTL, Judit Dias Ximenes hanesan mos Prezidente ba Redi Feto hatete, okupasaun tasi Timor husi Governu Australia nudar aktu jenosidiu ne’ebe kruel ,liu iha mundu ba futuru diak povu no Nasaun TL.

“Ami MFTL kontra okupasaun tasi Timor ho firmeza apela ba Governu Australia atu iha kultura boa vontade no boa fè hakat ba meza redonda hodi halo sorumutu ho Governu TL konaba de limitasaun fronteira maritima katak tuir lei interenasional haruka tenki iha tempu badak tenki diskuti,”dehan Judit liu husi konferensia imprensa iha Largo Lecidere.

Porta voz ne’e dehan, okupasaun tasi Timor no uja  ilegalmente  rezultadu rendimentu husi rendimentu mina iha tasi Timor husi Governu Australia hamosu ona impaktu negativu.

Husi litru ida mina ne’ebe Governu Australia foti halakon susuben  kopu ida ba labarik kik ida iha TL. Tanba husi litru ida mina rai Governu Australia  foti halakon  oportunidade joven Timor ida atu ba eskola no halakon hakbit agrikultura  atu sosa ekipamentu agrikulas,i mos halakon hakbit feto no labarik atu asesu ba fasilidade saude.

“TMFL kontra okupasaun Timor ejiji ba Governu Australia atu imidiamente ,buka Governu TL hodi diskuti konaba delimitasaun fronteira maritime entre nasaun soberanu 2 ne’e  TL ho Australia,”dehan Judit.

Husu Governu Australia atu rekunhese povu TL nia direitu fundamental atu hatene konaba nia delimitasaun fronteira maritima, husu mos atu fo fila hotu montante rendimentu diariu  husi mina timor ne’ebe Governu Australia naok ona durante tinan 30+,respeitu husu husu respeitu direitur humanus povu no Nasaun TL  hodi labele halo okupasaun illegal ba tasi Timor.

Tuir portavos ne’e katak Australia nudar fundador ba ONU tenki konsistente nafatin hodi obdese ba lei internasional  konaba fronteira maritima,labele naok riku soin Timor nian hodi kontribui  iha kauza ne’ebe violensia domestika no violensai bazeia ba jeneru iha TL .

“Ami MFTL kontra okupasaun ilegal  tasi Timor depozita  konfiansa tomaka ba eis comandante das Falintil Kayrala Xanana Gusmao hodi lideira prosesu  ne’e ho Governu Australia hodi ba ne’e gosiasaun  delimitasaun fronteira maritime,”tenik nia.

Judit dehan, iha movimentu ne’ebe maka sei halao iha loron aban ohin ne’e manifestante sira sei lori fotografia Xanana nian hodi halo manifestasaun hodi  hodi hatudu ba publiku tanba movimentu fato TL sira tau konfiansa tomak ba maun bot Xanana tanba Xanana maka sai hanesan negosiador.

Governu kordena MKOTT

Nune’e mos, VI Governu halo ona koordenasaun ho Movimentu Kontra Okupasaun Tasi Timor (MKOTT) kona-ba seguransa ba asaun pasífiku kontra Australia ne’ebe sei hala’o ohin Tersa (22/03) to’o Kuarta (23/3/2016).

Asaun kontra Australia husi MKOTT ne’e oinsa ejize ukun nain  Australia sira bele disponibel tur hamutuk negosiasaun ba Fronteira Marítima Timor-Leste ho Australia, ne’ebe disputa maka’as hela.

Enkontru entre Governu  ho MKOTT ne’e hala’o Segunda (21/03)  iha Palasiu Governu  ne’ebe maka partisipa hosi  Primeiru Ministru Rui Maria de Araújo, Ministru Defeza  Cirilo Cristovão no Ministru Interior Longuinhos Monteiro  no Xefi  Estadu Maior F-FDTL Maijor Jeneral Lere Anan Timur,  Komandante Jeral PNTL, Komisariu Julio Hornay, ho  Soseidade Sivil sira.

“Governu hola inisiativa halo kordenasaun kestaun seguransa ho Assosiasaun  dos Combatentes   da Libertação da Brigada Negra (ACBN) ho MKOTT kona-ba demonstrasaun masa ne’ebe maka  sei hala’o aban (ohin)   iha area Embaisada Australia ninian,”esplika  Ministru Interior Longuinhos Monteiro   iha Palasiu Governu, hafoin remata enkontru.

Longuinhos Monteiro hatutan, koordenasaun  ne’ebe hala’o entre Governu ho MKOTT ne’e atu konsolida mekanismu  kona-ba kestaun seguransa nian  iha  terenu  entre  parte rua.

“Ita hotu hatene  katak, iha diskusaun ida Governu tenki foti nia pozisaun hodi  fo tempu ba grupu rua atu aprezenta sira nia kestoens interna sira mai ho konkluzaun katak, aban (ohin)  sei iha kordenador parte rua sei servisu hamutuk ho parte seguransa  para depois  ita bele asegura movimentu masa  bele la’o ho diak repreprezenta duni soberania povu nian,”tenik Ministru Interior  ne’e.

Maske husu kona-ba masa hira  maka sei partisipa iha asaun ne’e, Governante  ne’e la esplika ema  hira maka sei hola parte iha asaun ne’e. Maibe nia dehan, masa sira  ne’e sei  reprezentante  hosi MKOTT, Soseidade Sivil, ACBN Veteranus sei konsentra bo’ot iha Dili laran.

“Aproveita   iha okaziaun  ida ne’e lori mos Komandante Jeral Polisia nia naran atu husu karik ohin komunidade sira ne’ebe maka uza  dalan  iha parte dader no parte lorokraik, evita para halo movimentasaun iha area prinsipal estrada Comoro ninian, tanba iha  ne’eba sei  iha konsentrasaun hosi masa, atu labele prejudika  movimentu  sosiedade nian  iha dalan alternativu Praia dos Coqueiros ou bele liu hosi Dili laran nian, tanba aktividade ne’e kuandu hala’o ona Polisia tenki foti medidas  taka dalan durante oras 8 nia laran,”dehan Longuinhos Monteiro.

Iha parte seluk, Portavos MKOTT, Maleve Guerra hateten, MKOTT ACBN halo koperasaun diak tebes  ho PNTL no F-FDTL atu asegura seguransa  iha momentu asaun ne’e.

“Povu Timor ne’e povu Maubere  iha maturidade  no hatene ona katak, nasaun  ne’e atu sai soberania presiza  ho integridade, presiza ho maturidade  ne’ebe maka ita garantia katak,  wainhira ita ukun a’an ita  seidauk iha fronteira, ukun a’an ne’e sei la kompletu, entaun ho razaun ida ne’e hotu-hotu iha konsiensia nasaun ne’e nia oan iha responsabilidade moral atu bele luta ba soberania ne’e,”dehan Portavos MKOT ne’e.

Nune’e mos, sektetariu ekipa Task Force ba asuntu interese nasional,   Jorge Alves hateten, maske Veteranus  Timor Leste ho Veteranus Australia  iha relasaun ne’ebe diak, maibe agora kestaun ne’e liga ho Governu Australia, la’os Veteranus.

“Hanesan Veteranus Timor Leste reprezenta hato’o ba Veteranus Australia  atu husu ba Governu Australia atu iha  vontade diak atu tur iha meja redonda para resolve problema fronteira maritima,”hateten  Jorge Alves.

Maske husu Vereranus hira maka sei partisipa iha asaun ne’e,  Jorge  Alves lakohi atu hateten, numeru masa Veteranus  lolos, maibe nia garante katak, Veteranus Munisipiu sira sei tun hotu.

“Veteranus ijiji ba Governu Australia maka ida ne’e, Governu Australia tenki simu pedidu Timor Leste nian  atu  resolve  problema fronteira marítima,”dehan Jorge Alves.

Australia  tenke rezolve fronteira maritima

Nune’e mos, Directora Caucus, Dinorah Grandeiro hatutan katak, iha manifestasaun ohin nian sei hala’o ho diak no utiliza pamfletu Xanana Gusmão nudar heroi Nasaun Timor nian.

 “Konserteza ami sei utiliza pamfletu ne’ebe pinta maun Xanana Gusmão nia oin, tanba nia maka nudar heroi Nasaun Timor nian,”haktuir Dinorah Iha Largo, Lecidere, Dili Segunda (21/03/2016). Nia/Avi/ Ita
.

segunda-feira, 21 de março de 2016

Sekretaria PM Rui Duni Jornalista Iha Palacio Governu

.

Suara Timor Lorosae - 21 de março de 2016

DILI – Sekretaria Primeiru Ministru Rui Maria de Araujo neebe ho naran Estela Asis de Araujo duni jornalista husi media Nasional sira, neebe mak durante nee halao kobertura ba aktividade Primeiru Ministru nian iha Palacio do Governu.

Hahalok husi sekretaria Primeiru Ministru nian neebe duni jornalista sira nee akontese iha loron Sigunda (21/0302016) oras tuku 09:30 wainhira jornalista sira neebe durante nee halo kobertura ba aktividade PM husi media Diario Nasional, Timor Post, STL, Timor Roman, RTTL no Independente tur hein hela Ministru Defesa, Ministru Interior, Maijor Jeneral F-FDTL nomos Komisariu PNTL neebe mak halao enkontru hela ho Primeiru Ministru iha Palacio do Governu nia oin.

Imi mai huhsi neebe? Imi tur iha nee halo saida? Imi servisu iha nee ka? Imi hetan autorijasaun husi se?” Dehan sekretaria PM nian nee ho oin buis no hirus wainhira hare jornalista sira tur hein hela iha Palacio Governu oin.

Remata kolia sai lia fuan sira nee ba jornalistas sira, jornalista Diario Nasional, Napoliao Xavier, hatan hodi haksesuk malu ho sekretaria PM Rui Maria de Araujo hodi dehan, “Ami husi media (jornalista) ami mak lor-loron halao kobertura ba aktividade PM nian hahu kedan husi Kuatru no Kintu Governu Konstitusional neebe lidera husi eis PM Xanana Gusmao too Sestu Governu Konstitusional neebe mak lidera husi PM Rui Maria de Araujo, ami mai atu halo kobertura laos atu halimar iha palacio do Governu nee,”

Napoleao Xavier mos hatutan nia lamenta tebes ho atetude Sekretaria Primeiru Ministru neebe mak halo jornalista sira laran moras tanba durante halo kobertura iha Palacio Governu iha tinan barak nia laran ona hahu husi tempu eis PM Xanana Gusmao nia lideransa, iha kuatru no kintu governu konstitusional too ohin loron foin primeira ves hetan duni husi sekretaria PM Rui Maria de Araujo.

Iha fatin hanesan Jornalista Timor Roman, Marcal da Costa Martins, mos hatete rajaun sekretaria PM siak hodi duni jornalista tanba nia bandu atu labele tur iha Palacio do Governu nia oin, maibe realidade iha Palaco do Governu laiha fatin ba Media sira hanesan iha Palacio Prezidensial.

Hahalok husi Sekretaria PM nian nee laos deit halo ba jornalista inklui siguransa sivil sira neebe mak durante nee halo siguransa iha Palacio do Governu, tanba tuir siguransa balu katak bebeik ona sekretaria nee mos halo intervein ba sira nia servisu siguransa nomos haruka siguransa sivil. Depois remata diskute malu ho jornalista sira, Media Oficer PM, Fransisca Gonsalves, husu kedan diskulpa ba jornalista sira. Laos nee deit sira mos prepara kedan fatin kompletu ho kadeira 8 ba jornalista sira neebe mak halo kobertura ba aktividade PM nian. Thomas Sanches
.

sexta-feira, 18 de março de 2016

Vicente Guterres em risco de ser demitido e expulso do CNRT

.

Timor Hau Nian Doben - 18 de março de 2016

O Congresso Nacional de Resistência Timorense (CNRT) "perdeu a confiança" no presidente do Parlamento Nacional, Vicente Guterres, e vai apresentar uma moção de censura contra Guterres para o "obrigar a demitir-se bem como expulsa-lo do partido", noticiou hoje o Jornal Nacional Diário.

Segundo o citado matutino, os dirigentes do CNRT afirmaram que o presidente do hemiciclo "fez muitas coisas erradas" e apontam como a causa principal para a apresentação da moção de censura "a falta de vontade de Guterres em seguir a política do CNRT no Parlamento especialmente em questões de interesse nacional".

O vice-presidente do hemiciclo, Adérito da Costa Hugo, afirmou que “neste momento o partido está a fazer avaliações a todos os seus quadros e que é um assunto interno e não para consumo público”.

De acordo com o jurista e antigo deputado ao Parlamento Nacional, Manuel Tilman, este afirmou há uns dias que o eventual afastamento de Vicente Guterres como líder do hemiciclo e também do partido de Xanana Gusmão se deve ao facto de este se ter encontrado “às escondidas” com o Presidente da República, Taur Matan Ruak, para discutirem a polémica da exoneração do general Lere Anan Timur.

Vicente Guterres é arguido num caso de alegada corrupção contra o Estado timorense, todavia, uma fonte credível e conhecedora a fundo deste processo judicial afirmou ao Timor Hau Nian Doben que o processo contra o presidente do Parlamento “é uma vingança de Ana Pessoa” porque os atos de Guterres não causaram nenhum prejuízo para o Estado, bem pelo contrário, pouparam ao governo muitos milhares de dólares.

"Eu não consigo entender como é que um caso destes chega a tribunal. Aquilo nada tem de corrupção. O caso tem a ver com a compra de viaturas para o Parlamento, os 65 Mitsubishi Pajero. No início o negócio estava a ser feito com a Toyota, e o negócio estava praticamente feito quando decidem mudar para outro fornecedor, e acabaram por escolher os Pajero. A forma, o processo em termos de aprovisionamento, foi violado, mas mesmo assim, foi encontrado nada de corrupto. Ou seja, não houve nem prejuízo para o Estado, nem benefício ilegítimo para terceiros. Aliás, o Estado acabou por poupar dinheiro, comprar melhor e mais carros, pois na diferença de preço, que chegava perto dos $20,000 USA, deu para comprar mais viaturas", disse.

"O caso foi para o Ministério Público, tendo o procurador Adérito Tilman arquivado o caso. Depois a Ana Pessoa deu instruções ao procurador cabo-verdiano, Felismino Cardoso, para que avançasse com a acusação. O que fez e deu nisto. Acho que a Ana Pessoa tem alguma questão pessoal com o Vicente, tal como tinha contra o Adérito Soares de quem dizia cobras e lagartos. Esta acusação é uma vingança pessoal da Ana Pessoa. Ela fez o mesmo com o José Luís Guterres, o antigo ministro dos Negócios Estrangeiros. Com o Adérito e com o José Luís Guterres, o problema da Ana Pessoa era porque ambos são da Frente Mudança, rival do partido dela, a Fretilin", explicou a referida fonte ao Timor Hau Nian Doben em agosto do ano passado.

.

CNRT LAKON FIAR BA VICENTE GUTERRES – HASAI HOTU “FARIJEU” SIRA

.

Jornal Nacional Diário - 18 de março de 2016

Partidu CNRT lakon konfiansa ona ba Prezidenti Parlamentu Nasional (PN), Vicente Guterres. Tanba ne’e, iha tempu badak, CNRT sei halo “mosaun sensura” hasoru Vicente Guterres hodi obriga Vicente tenke sai husi nia kargu no sai husi partidu CNRT.

Informasaun ne’ebe halibur husi dirijentis sira CNRT nian katak, buat barak maka Vicente Guterres halo falha, liu-liu, la iha vontade atu asegura politika CNRT nian iha PN em relasaun ho interese nasional.

Rajaun balun ne’ebe CNRT fundamenta hodi lakon fiar ba Vicente Guterres, tanba mos la iha vontade atu kolabora ho justisa, kona-ba kazu alegasaun abuju de poder no korrupsaun ne’ebe Tribunal haruka ona karta notifikasaun ba PN atu hasai imunidade.

Seluk fali, CNRT ladun senti kontenti ona ho Vicente Guterres, tanba la obdiese ona ba partidu CNRT no la tau prioridade ba lei sira nebe importante atu deskute iha plenaria.

Vise Prezidenti Parlametu Nasional nudar mos membru Bankada CNRT, Aderito da Costa Hugo, hateten, novidade atu hasai Vicenti Guterres husi Prezidenti PN no husi CNRT ne’e hanesan espekulasaun deit.

“Emprinsipiu CNRT halo duni avaliasaun ba kuadrus hotu hotu CNRT nian ne’ebe ejerse knar iha ezekutivu ho legislativu,”hateten Aderito Hugo hodi desmente lakohi fo komentariu ba situasaun CNRT ho Vicente Guterres, ne’ebe ladun harmonia ona.

“Ita bo’ot sira hare Deputadu Vicente Guterres mos Deputadu husi bankada CNRT nebe que hetan konfiansa hanesan Presidente Parlamentu Nasional ninian, halo avaliasaun ba kargu sira ne’e hotu liu liu ba kuadrus nebe CNRT nian, agora to’o iha nivel nebe ita bo’ot sira dehan ne’e hau labele komenta ba ida ne’e,” informa Aderito Hugo.

Los ka lae CNRT atu halo “mosaun sensura” hasoru Vicente Guterres, Vise PN ne’e ho diplomasia dehan, nia la bele komenta tanba sei iha prosesu nia laran no kuadru CNRT nian hotu tama iha avaliasaun.

“Avaliasaun ne’e interna partidu nian, ne’ebe la presiza lori ba konsumu publiku,” afrima Aderito Hugo.

Informasaun husi sikun seluk, katak, hahuu fulan kotuk partidu CNRT halo avalaisaun pro-ativu tebes ba nia dirijentis sira, atu nune’e, ba oin la iha tan ona dirijentis ne’ebe halimar politiku iha malahok laran no ulun rua ka hahalok hanesan ema “farijeu” sira iha partidu nia laran.

Wainhira jornalista JN-Diario tenta halo konfirmasuan direita ba Prezidenti PN, Vicenti Guterres, maibe nia lakohi fo komentariu. nes
.

Xanana desconfia que alguns timorenses venderam Timor

.

Suara Timor Lorosae - Tradução de Zizi Pedruco para o Timor Hau Nian Doben

O antigo primeiro-ministro, Kay Rala Xanana Gusmão, desconfia que alguns timorenses têm maus pensamentos e querem vender Timor para as outras pessoas, de modo a destruírem a nação e o povo de Timor.

O ex-primeiro-ministro fez estas declarações ontem, durante uma conferência nacional da Brigada Negra, em Delta Nova, Díli.

“Alguns dos nossos jovens têm os olhos esbugalhados para o vinho que algumas pessoas lhes dão para eles beberem, para que eles possam mentir e comprarem as suas consciências como cidadãos de Timor, para que se esqueçam do sofrimento dos pais deles durante a guerra até alcançarem a independência. Alguns intelectuais deram os seus ouvidos para escutarem estas pessoas de outros países para nos destruírem, e eles estão neste momento ao nosso redor”, disse Xanana.

O ex-primeiro-ministro disse ainda que existem agentes de alto nível e inteligentes que lutaram para este país ser independente, e hoje querem vender Timor, por este motivo, todos os timorenses têm de se unir para afastar as coisas más de Timor.

O secretário da “taskforce”, Jorge Alves que é também conhecido com o nome de guerra Wemoris disse que eles emitiram uma mensagem para todo o povo timorense: que se tem de pôr o interesse nacional acima dos interesses pessoais e hoje eles querem dizer que os heróis são os 250 mil habitantes (timorenses) que morreram, que deram as suas vidas, os ossos deles estão espalhados, sangue jorrado, e estes é que são os heróis
.

Xanana kee rai, FP preokupa halo polítika

.

Jornal Nacional Diário

Primeiru Ministru (PM) Rui Maria de Araújo informa katak, agora dada’uk besik tama ona iha eleisaun, eis Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão mak preokupa ho povu nia moris, hodi tuun ba povu nia leet kee rai atu satan bee labele tama ba povu nia uma, maibé Funsionáriu Públiku balun abandona sira nian servisu hodi la’o tama sai iha área rurál atu fahe solar sel ba povu, tanba eleisaun besik ona.

Rui Maria de Araújo konta istória kona-ba nia familia sira iha Ainaro katak, iha ne’ebá povu sei halerik hela kona-ba eletrisidade, bee moos no saúde.

Rui Araújo dehan, nia tian ida mai husi Ainaro hodi vizita nia iha Dili, to’o iha PM Rui nia uma, Xefi Governu ne’e husu ba nia tian ne’e dehan, di’ak ka la’e tian.

“Ehh oan, di’ak nusa fali, aat liu,” konta tuir PM Rui Araújo iha nia intervensaun hodi loke Semináriu Komisaun Funsaun Públika ne’ebé hala’o iha Centro Convenções Dili (CCD), Kuarta (16/03).

Rui Araújo dehan, nia tian ne’ebé foin mai husi Ainaro ne’e ko’alia tan ba nia katak, Timor Leste (TL) ukun-an tinan barak tiha ona, maibé povu halerik nafatin ba bee moos no estrada.

“Be o haree tok ba, ita merdeka ona, o mós Frimeiru Ministru ka infermeiru ministru nian ka, ita mak estrada kotu hela de’it, uma iha Mantasi ahi banei (laiha), fós MCIA banei, bee hemu ba kuru mota laran, buat ida naran sahudi na familia ka Sisca, ka Fransisca ne’e mós ita la haree nia oin,” konta tuir PM Rui.

Maibé PM Rui responde ba nia tian ne’e dehan, tenke pasiensia oituan tian, Governu presiza tempu atu bele halo loos buat hirak ne’e, tanba Estadu foin mak hari’i buat hotu.

Maibé PM Rui dehan, nia tian ne’e hateten fali ba nia katak, oinsa mak atu halo los buat sira ne’e, kuandu ema barak mak preokupa ho polítika, li-liu funsionáriu públiku sira.

“Oan halo los halo nusa oan, o mak bilan hela ne’e mas, ema balun buka halo polítika hela de’it, funsionáriu sira la servisu, halo polítika hotu, ita haree iha televizaun maka, sira halo hela konsolidasaun ka kaisaun, kuitadu ita haree fali seluk, ita nia avo Nana mak tu’un fali ke rai hodi satan bee labele tama ema nia uma, funsionáriu sira ba halo polítika,” PM Rui haktuir.

Rona tiha liafuan ne’e, PM Rui hakfodak hodi husu fali ba nia tian ne’e dehan, tian dehan iha Mantasi eletrisidade laiha, oinsa mak bele haree fali televizaun.

PM Rui dehan, nia tian ne’e koe ulun hamnasa de’it hodi dehan, “Eisa oan, ami mós halo polítika oan ida, be simu tiha solar sel oan ida sa, besik eleisaun ona ne’e,” konta tuir PM Rui.cos
.

Xanana: Deskonfia Timor Oan Balun Faan Timor

,

Suara Timor Lorosae

DILI- Eis Primeiru Ministru kay Rala Xanana Gusmao, deskonfia Timor oan balun hanoin aat hakarak faan Timor ba ema seluk, hodi estraga nasaun no povu Timor.

Lia hirak nee hatoo husi Eis PM Xanana, liu husi Konferensia Nasional Brigada Negra, iha Delta Nova, Dili, Kuarta (16/03/2016).

Ita nia joven balun matan naklosu ba tua, neebe ema fo ba sira atu hemu, hodi lohi sira hodi sosa sira nia konsensia nudar sidadaun Timor, hodi haluhan tiha terus neebe sira nia inan aman nia terus ba funu ida nee too hetan ukun aan. Matenek balun se sira nia tilun hodi fan tiha sira nia kakutak hodi rona ema nasaun seluk hodi estraga ita, agora sira lao hela iha ita nia leet,” hateten Xanana.

Eis Primeiru Ministru nee mos hatutan tan katak iha Azentis balun tur iha aas ho matenek neebe boot luta ba rai ida nee too ukun aan, ohin hakarak faan fali Timor, neduni Timor oan tomak tenki hamutuk hodi hases buat aat sira nee iha Timor.

Iha fatin hanesan Sekertariu Taskforce Jorge Alves Alias Wemoris hateten sira fo mensajen ba povu TL tomak, katak tenki tau interese nasional aas liu duke interese pessoas, tama ohin sira hakarak hatutan sira neebe sai heroi rihun 250 habitantes neebe sira mate no fo sira nia vida, runi naklekar raan suln ba tasi sira maka heroi. Joao Anibal
.

CNRT Haruka Karta Divorsiu PD Ba PM, VI Governu La Monu

.

Suara Timor Lorosae

DILI-Partidu CNRT haruka ona karta divorsiu ofisial ho Partidu Demokratiku (PD) ba Primeiru Ministru Rui Maria de Araujo, ho objetivu CNRT la konta ona PD iha bloku koligasaun neebe halo sestu governu konstitusional la manu too iha 2017.

Tuir membru Konseilu Diresaun Nasional Jurifikasaun Partidu CNRT atual Vise Prezidente Parlamentu Nasional Aderito Hugo katak, atu garante estabilidade governativa sestu governu konstitusional too remata 2017, CNRT la sura ona ho PD ninia apoiu iha Parlamentu no Governu.
Konseilu Politku Nasional (CPN) halo karta hodi haruka  ba Primeiru Ministru, karta nee hanesan  informasaun formal ba Primeiru Ministru kona ba desizaun partidu CNRT neebe  la konta ona PD iha Parlamentu no Governu,” dehan Aderito ba Jornalista Kinta (17/03/2016) iha PN.

Hatan kona ba PD sai husi bloku koligasaun, Sestu governu sei monu, Hugo hatete governu la monu tamba kuandu governu monu karik iha tinan 2013, tan nee governu sei lamonu too iha 2017.
Hugo esplika konjuntura foun neebe mak iha, publiku akompaina komesa iha tinan 2012 pozisaun firme husi bankda Fretilin neebe mak afirma konjuntura foun fo sira nia suporta ho koperasaun ba governu neebe lidera husi CNRT.

Iha fatin hanesan Deputadu PD Paulino Monteiro hatete Sestu Governu Konstitusonal hari husi partidu hat, tamba fretilin mos tama tan nee partidu hamutuk hat alende PD, Frente Mudansa no CNRT. Timotio Gusmao
.

quinta-feira, 17 de março de 2016

TAUR PODE DISSOLVER O PARLAMENTO NACIONAL

.

Timor Post - Tradução de Timor Hau Nian Doben

Díli - O antigo deputado Manuel Tilman disse que, com a atual situação política, o Presidente da República pode dissolver o Parlamento Nacional e convocar novas eleições gerais.

“O conflito entre o CNRT e o PD é um conflito constitucional, porque o bloco deles é um acordo de incidência parlamentar e consequentemente formaram governo. A coligação não foi pré-eleitoral. Se a coligação se dissolver, o governo cai, mas agora é uma coligação pós-eleitoral. Com esta situação o Presidente pode dissolver o Parlamento Nacional e convocar eleições gerais novas, mas eu acredito que Taur não irá fazer isto. “explicou Tilman ao Timor Post, no seu local de trabalho, Praia dos Coqueiros, Díli.

Tilman disse que, quando situações como estas acontecem mesmo, podem afetar o governo, porque a Constituição da RDTL estipula que o governo depende do Parlamento Nacional (PN) e o PN é que é a raiz dos partidos políticos.

Os partidos políticos é que indigitaram os membros do governo de acordo com as necessidades do Bloco de Coligação. O CNRT não tem competência para retirar os membros do governo que pertencem à atual estrutura, esta é uma competência que pertence ao primeiro-ministro. O Bloco de Coligação não tem o objetivo de formar governo, porque são um bloco de incidência parlamentar. Para que o Orçamento Geral do Estado e os programas do governo sejam votados em conjunto, não podem votar contra.

“Agora, se o bloco já foi separado, então isto é perigoso porque o governo pode cair. O CNRT faz isto porque está a namorar com a FRETILIN”, explicou. (gus/dgx/oki)
.

PD PRONTU HUSIK KARGU IHA GOVERNU

.

Timor Post

DILI-Kuadru Partidu Demokrátiku (PD) ne’ebé assumi pasta Ministru Estadu Koordenador Assuntu Sosiais i Ministru Edukasaun, António da Conceição, afirma, prontu husik governu bainhira Primeiru Ministru laiha ona konfiansa.

“Se siñor Primeiru Ministru mak lakon ona konfiansa ba ha’u ohin, ohin mós ha’u sai hosi Ministériu da Edukasaun mas enkuantu siñor Primeiru Ministru seidauk ko’alia liafuan ida ba ha’u, ha’u sei ejerse ha’u nia responsabilidade ba nasaun i ba povu,” hatete Ministru António ba jornalista sira iha nia servisu fatin edifisiu ME, Vila-Verde, Dili, Tersa (15/03).

Ministru António afirma, hanesan membru governu submete ba Primeiru Ministru ninia desizaun tanba nia asumi kna’ar hanesan ministru iha VI governu konstitusional ne’e indizitadu hosi Primeiru Ministru no hetan aseitasaun hosi Prezidente Repúblika.

Prezidente Comisaun Polítika Nasionál (CPN), partidu PD ne’e rekoñese katak, PD simu ona karta hosi partidu mais votadu CNRT katak hahú hosi dia 11 fulan Marsu liu ba, Bloku Koligasaun la konta ona ho partidu PD maibé hanesan opozisaun iha PN.

“Ha’u fó de’it rekoinesimentu ida katak ami simu duni karta ida hosi partidu CNRT ne’ebé dehan ona lakonta PD hanesan bloku apartir de dia 11 fulan Marsu liu ba ne’e iha Parlamentu no mós iha Governu,” Ministru António hatutan.

Prezidente CPN ne’e mós afirma, PD rasik seidauk iha pozisaun ofisial kona-ba desizaun partidu CNRT nian ne’ebé mak hasai PD hosi Bloku Koligasaun.
Iha parte seluk, Xefe bankada CNRT iha Parlamentu Nasionál (PN), Natalino dos Santos hatete kona-ba remodela ka hasai membru governu hosi partidu PD nian ne’e kompeténsia Primeiru Ministru nian.

“Kompeténsia atu hasai ministru ne’e se? Ne’e Primeiru Ministru. Iha Parlamentu pozisaun PD hanesan ona opozisaun,” afirma Natalino dos Santos.
.