Mostrar mensagens com a etiqueta F-FDTL. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta F-FDTL. Mostrar todas as mensagens

quarta-feira, 31 de outubro de 2012

Forças de defesa e segurança timorenses provaram estar aptas a cumprir o seu papel - Xanana Gusmão

.

Díli, 31 out (Lusa) - O primeiro-ministro de Timor-Leste, Xanana Gusmão, disse hoje, na cerimónia de certificação da Polícia Nacional (PNTL) do país pela ONU, que as forças de defesa e segurança do país provaram estar aptas para cumprir o seu papel. 

 "Tendo as F-FDTL [forças de defesa] e a PNTL provado estarem aptas a cumprir, com profissionalismo e competência, as obrigações que constitucionalmente lhes estão atribuídas, a situação de apoio externo não poderia, obviamente, perdurar no tempo", afirmou Xanana Gusmão. 

A cerimónia, que decorreu no Palácio do Governo, incluiu também a condecoração com a Ordem de Mérito dos comandantes da Polícia das Nações Unidas e da Força de Estabilização Internacional para simbolizar o final das atividades daquelas missões em Timor-Leste. 

As autoridades timorenses e as Nações Unidas decidiram em setembro que não haverá prolongamento do mandato da Missão Integrada da ONU no país, que termina a 31 de dezembro, nem da Força de Estabilização Internacional. 

O governo timorense anunciou também em setembro que após o final do mandato da UNMIT não querem "nem missões políticas, nem de paz", mas uma relação de cooperação "inovadora" com aquela organização. 

"O dia de hoje constitui, assim, um marco capital para a história recente, mas gloriosa da nossa Pátria. É um motivo de júbilo e de orgulho para todos os timorenses (...) conseguimos corrigir os nossos erros e melhorar as nossas capacidades técnicas e profissionais", afirmou Xanana Gusmão. 

No discurso, o primeiro-ministro timorense agradeceu a todas as forças de defesa e segurança que desempenharam no país um papel "meritório" para uma "sociedade mais segura e mais justa". 

 "A condecoração com a Ordem de Timor-Leste, que as duas instituições acabaram de receber, representa o nosso genuíno agradecimento a todos quantos, ao longo destes últimos seis anos, serviram a UNPOL e as ISF, servindo também, dessa forma, Timor-Leste e o seu povo", disse. 

A UNMIT e a Força de Estabilização Internacional entraram no país em 2006, na sequência da crise política e militar que assolou o país e provocou milhares de desalojados. 

 A PNTL recebeu da UNPOL a responsabilidade para tomar conta da segurança do país em março de 2011. 

Nos últimos 18 meses, a UNPOL tem dado formação e apoio institucional à PNTL. 

MSE // PNE. 

 Lusa/Fim 
.

terça-feira, 30 de outubro de 2012

“Aban UNMIT Intrega Knaar Ba PNTL-F-FDTL”

.

Jornal Timor Post - Tersa-feira, 30 Outubru 2012 

Hahu aban Kuarta (31/10), tuku 09:00 Otl, UNMIT ofisialmente intrega poder tomak ba Konsellu Defeza no Seguransa ba Timor Leste hodi assume responsablidade ba seguransa iha rai laran. 

Serimonia intrega knaar husi UNpol no Forsa Stabilidade Internasional ba Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) no FALINTIL-Forsa Defeza Timor Leste (F-FDTL) ne’e hala’o husi UNMIT no Governu Timor Leste iha Palasiu Governu Dili. 

 “Ami koalia ne’e Politika estratejikas seidauk iha tempu ne’ebe diak atu temi,” dehan Xanana ba Jornalista sira, iha Palasiu Prezidenti, Bairo Pite, Dili (29/10). 

Xanana konfesa, iha loron 31 Outubru UNMIT intrega ona knar tomak ba PNTL ho F-FDTL maka kaer rasik seguransa iha rai laran, no iha loron 3 to’o loron 9 Novembru delegasaun konselu superior defeza no seguransa husi ONU sei mai iha Timor Leste. 

Tan ne’e, Xanana hateten, Prezidenti da Republika, Taur Matan Ruak husu nia atu rekruta no aumenta tan membru PNTL, relasiona ho nesesidade situasaun iha rai laran. Relasiona ho rekomendasaun Prezidenti Republika nian atu aumenta tan numeru Polisia, Xanana hatan katak, Governu iha ona planu atu aumenta tan numeru Polisia, maibe Rairobo fatin la to’o. 

“Iha oportunidade ne’e, ami nain rua la hasoru malu kleur maibe aproveita tempu koalia no haree liu tuir kbiit ita nian iha tinan ida nia laran atu halo saida, maibe seidauk ba iha termu konkreta,” dehan Xanana. 

 Iha oportunidade ne’e, Prezidenti Taur Matan Ruak husu ba Xanana atu investe maka’as ba parte edukasaun formal iha eskola, saude, no edukasaun moral atu nune’e, ba futuru nasaun Timor bele diak liu tan. 

 “Ami diskuti oituan situasaun em jeral, depois Prezidenti informa hau hanoin orsamentu jeral 2013 nian depois, ne’ebe ami temi, liu-liu hanesan Politikas la’os kazus konkretu kona ba sentralizasaun ne’e, oin nusa mak bele hala’o tinan oin mai ne’e,” Primeiru Ministru Xanana Gusmao haktuir. Presidenti mos husu para iha 2013, reforsa hodi hadia kapasitasaun iha Ministeriu hotu.
.

quinta-feira, 18 de outubro de 2012

Maijen Lere; “Governu Tenki Kria Lei Militar Obrigatoriu”

.

Jornal Nacional Diario - Kinta-feira, 18 Outubru 2012 

Xefi Estadu Maior FALINTIL-Forca Defeza Timor Leste (F-FDTL), Maijor Jeneral Lere Anan Timor, konkorda tebes politika Estadu atu implementa militar obrigatoriu, maibe governu tenki kria uluk lei atu bele reforma Politika ne’e. 

 “Militar obrigatoriu ne’e sempre iha lei servisu military obrigatoriu nian, porque iha kriteriu, pruzemplu 18 anos ka 25 anos mak tenki obrigatoriu, i militar obrigatoriu, ne’e dehan katak, tenki ba vida militar mas ba tinan rua ka tinan ida, ne’e depende, mas normalmente tinan ida ho balun,” hateten Maijor Jeneral Lere Anan Timor ba Jornalista sira, hafoin hasoru malu ho Xefi Estadu Taur Matan Ruak, iha Palacio Prezidensial Prezidenti Nicolau Lobato, Aitarak Laran, Dili, Kuarta, (17/10), hodi informa konaba situasaun seguransa em jeral iha rai laran ba PR.

 Lere Anan Timor esplika, military obrigatoriu ne’e buat ida ne’ebe mak diak, maibe importante mak governu tenki kria kondisoens, (lei military obrigatoriu-red), par abele obriga sidadaun sira ba militar obrigatoriu. 

Maske xefi Estadu Maior Jeneral Lere Anan Timor, konkorda politika atu implementa military obrigatoriu, maibe lere Anan Timor mos seidauk hateten, seidauk klaru bainhira mak atu implementa, tanba depende ba kondisaun lei implementasaun militar obrigatoriu. 
.

segunda-feira, 15 de outubro de 2012

Exersisiu Crocodile: “EUA Haruka Ro Funu 3 Ho Forsa 3.000”

.

Jornal Nacional Diario - Segunda, 15 Outubru 2012 

Atu fo susesu Exersiziu Crocodile ho FALINTIL-Forca Defeza Timor Leste (F-FDTL), Forsa Fujileiru Estadus Unidus Amerikanu haruka nia ro funu bo’ot 3 hamutuk ho nia forsa 3.000, helikoptru 30. 

Chefe Estado Maijor General F-FDTL, Lere Anan Timor esplika katak, Exersisiu konjunta ne’ebe hanaran exersiziu Crocodile ne’e sei halao durante loron 5, hahu kinta (11/10) to’o tersa (16/10). 

Exersisiu ne’e sei foka ba area fujileiru ninian, barces des embreces, saude ho injineria ninian. Maijor Jeneral Lere Anan Timor mos hateten katak, exersisiu ne’e importante ba forsa nasaun rua hodi troka experensia ba malu. 

 “Ema sira ne’e (Forsa Fujileiru EUA, red), harii kleur ona, professional no experensia ba iha area imbarces, saude, enjineria ninian maka’as tebes, entaun ho exersiziu ne’e it abele manan experensia ba malu, tanba ita nia forsa foin harii tinan 10, entaun ita presiza aprende tan buat balun husi sira ,” hateten Maijen Lere foin lalais ne’e, iha Kuartel jeneral F-FDTL, Fatihada, Dili.

 Alende ne’e, tuir Lere, importanisa seluk husi exersiziu ne’ebe F-FDTL halo ho Forca Fuzileiru EUA ne’e mos atu konsolida relasaun ne’ebe diak entre forsa rai rua ninia iha futuru. 

 Kona ba Forsa F-FDTL ne’ebe involve iha exersiziu hamutuk kuaze 400 pesoas ne’ebe envolve iha exersiziu Sakundar no Lafaek ho Forsa husi Australia no EUA. Maijen Lere hateten, maske forca rua ne’e mai husi rai ne’ebe la hanesan, ho kultura no tradisaun ne’ebe mak la hanesan, maibe liu husi exersisiu ne’e, nia fiar forsa rua ne’e sei hamutuk hodi hamosu konfiansa husi povu nian. 

 Maijen Lere mos hatutan tan katak, fatin hahu exersisiu Crocodile ne’e sei komesa husi Tasi Tolu, metinaro, Manatutu no final iha Baucau, Jeneral ho fitun rua ne’e mos informa katak, exersisiu hanesan mos, F-FDTL sei halo ho forsa husi Indoensia no nasaun seluk, nune’e bele hetan esperensia barak liu tan kona ba area military ida-idak nian. 
.

sábado, 29 de setembro de 2012

Familia Nino Coni Santana Hasoru Malu Maijor Lere:

.

Notisia Husi TVTL - Sesta-Kalan, 28 Setembru 2012 

 “Lere Anan Timor: Estadu Mak Responsabliza Hodi Halot Restu-Mortais Saudozo Nino Coni Santana” 

Familia Nino Conis Santana hasoru malu ho Maijor Jeneral Lere Anan Timor, enkontru ne’e atu informa kona ba prosesu aloot Restu Moratis saudozo Nino Conis Santana. 

 Hafoin hasoru malu ho Maior Jeneral, reprejetante familia hateten, familia hasoru Xefe Estadu Maior das FALINTIL-Forcas Defeza Timor Leste (F-FDTL), familia konsiderasaun hanesan, durante iha funu laran Lere Anan Timor akompania Saudozo da Luta Nino Coni Santana hodi funu hasoru embazor sira. 

Entertantu Maior Jeneral F-FDTL Lere Anan Timor informa, Nino Coni Santana mate tamba prosesu luta ba independensia nasional Timor Leste, tamba ne’e estadu maka bele fo solusaun hodi haloot Saudozo Nino Coni Santana ho konsensia. 

“Hau nia rekomendasaun estadu maka tenki fo solusaun ho responsabliza no haloot tuir kultura ita Timor nian,” dehan Lere Anan Timor. Antes ne’e, familia husi Metutu Ermera no Tutuala Lospalos iha consensus atu halot restu mortais Nino Coni Santana iha Jardim Heroi iha Metinaru, Dili.
.

quinta-feira, 27 de setembro de 2012

“Lere Ho Lian Nasionalizmu, Parte F-FDTL Lakohi Kondisaun Diak Liu Instituisaun Seluk”

.

Notisia Husi TVTL - Kuarta-Kalan, 26 Setembru 2012 

 Maijor Jeneral Falintil-Forsa Defesa Timor Leste (F-FDTL) Lere Anan Timor informa situasaun forsa defesa ba Prezidenti da Republika Taur Matan Ruak. 

 Lere Anan Timor mos informa uma ne’ebe Governu Chineza entrega ba F-FDTL fulan hirak liu ba, sei la bele hela tamba sei falta mobiliariu. Komandante F-FDTL ne’e mos deklara ho nasionalizmu katak, husi parte F-FDTL lakohi para kondisaun F-FDTL diak liu instituisaun seluk, maibe husu estadu atu oinsa mak bele tau matan ba Forsa Defesa sira hodi nune’e bele moris ho kondisaun saudavel. 
.

quinta-feira, 13 de setembro de 2012

Kazu Tuana-Laran: "Lere Nega Haruka Boby Halai"

.

Jornal Timor Post - Kinta-feira, 13 Setembru 2012

Komandante Jeral FALINTIL-Forsa Defeza Timor Leste (F-FDTL), Lere Anan Timor nega (bantah) total informasaun katak, nia rasik haruka ona nia oan mane (Boby) halai tiha ba Indonezia tanba kazu Tuana-Laran foin lalais ne'e.

"Boby ne'e Timor oan, tanba uluk funu ne'e maka ema lori nia ba Indonezia, maibe agora ne'e nia mate ka moris nia moris iha Timor Leste, kuandu ba hau, hau hakarak nia ba hataan, nia la halai," klarifika Lere ba Jornalista sira, kuarta (12/9), hafoin hasoru malu ho Prezidenti Republika Taur Matan Ruak iha Palasiu Prezidensial, Aitarak-laran, Dili.

Kona-ba kazu ne'e, Lere hateten, nia simu ona despaisu husi Primeiru Ministru Kay-Rala xanana Gusmao nuudar mos Ministru defeza no seguransa (MDS).

Xefi Estadu Maior ne'e mos husu, diak liu familia sira lori ba tribunal, tanba joven Maximiliano ne'ebe maka hetan agresaun fiziku husi membru forsa militares, antes ne'e aprezenta ona ba Primeiru Ministru Xanana no lori ona ba Hospital Nasional Guido valadares (HNGV).

"Hau hanoin kazu ne'e labele para deit iha ne'e, kuandu hau nia ema sala, hau dehan suspende tuir ami nia regulamentu militar," Lere dehan.

Maibe, desizaun Tribunal bele diferente ho regulamentu disiplina militar no desizaun gamilia nian, haree tuir tipu kazu bele tidan bele aplika todan tinan 5 to'o 10.

Nota: Epááá!!!Deixem o Sr. General Lere em paz, isto já parece uma perseguição!!!Que culpa tem este senhor do que aconteceu???
.

Kazu Tuana-Laran: "Lere Husu Vitima Lori Ba Tribunal"

.

Jornal Nacional Diario - Kinta-feira, 13 Setembru 2012

Xefe Estado Maior Jeneral FALINTIL-Forsas Defesa Timor Leste (F-FDTL) Maijor Jeneral, Lere Anan Timur husu vitima ne'ebe hetan agresaun fiziku husi elementu F-FDTL iha Tuana-laran, Dili foin lalais ne'e atu lori kazu ne'ebe ba tribunal hodi prosesa tuir dalan justisa.

"Asuntu krime nian hau husu ba vitima sira lori kazu ne'e ba Tribunal diak liu, porque ita nia alin sira ne'ebe que vitima ba agresaun fizika porpatimu sira nian ne'e todan lori ba Hospital, lori ba Primeiru Ministru, hanoin ida ne'e labele para de'it iha ne'e," deklara Maijor jeneral Lere Anan Timor ba Jornalista sira kuarta (12/9) iha Palaciu Prezidenti Bairo-Pite, Dili, hafoin sorumutu ho Prezidenti da Republika (PR), Taur Matan Ruak hodi hato'o situasaun seguransa rai laran ba Presidente.

Hatan kona ba nia (Lere) nia oan (Boby) mos hola parte halo agresaun fiziku iha kazu refere no tuir in formasaun Boby halai tiha ona husi Timor, Lere hatan katak, Boby La halai ba rai liur.

"Boby ne'e Timor oan ne'e uluk tanba funu ne'e mak ema lori ba Indoenzia," haktuir jeneral Lere.

Kazu Tuana-Laran nebe involve F-FDTL ne'e, vitima hato'o keixa ba Primeiru Ministru tan ne'e iha tersa liu ba, Primeiru Ministru xanana Gusmao hato'o despaico ba nia (Lere) konaba keixa ne'e.

Ba kazu ne'e rasik instituisaun F-FDTL liu husi seksaun de Justisa oras ne'e dadaun estuda, analiza inklui sei halo hela investigasaun ba kazu refere.

"Hau simu antes ami nia membrus ninia deklarasaun i investigasaun ne'ebe mak Polisia Militar halao iha neeba que hau kontaktu dokumentu rua ne'e, i hau kanaliza ba ba ami nia seksaun de justisa sei estadu, sei analiza, sei halo investigasaun," dehan Lere Anan Timor.
.

quarta-feira, 12 de setembro de 2012

Kazu Tuana Laran: "Tuir Informasaun Boby Halai Sai Husi TL"

.

Jornal Timor Post - Kuarta-feira, 12 Setembru 2012

Komunidade suku Vilaverde, Aldeia Lemorai, Tuana-laran, kontinua eziji parte justica atu prosesa kazu Tuana-Laran ho seriu no justu.

"Ami to'o agora mos kontinua eziji nafatin ba instituisaun F-FDTL no PNTL atu labele halimar ho kazu ne'e, maibe tenki seriu, atu nune'e membru labele uza nia poder halo arbiru ba povu," Xefe Aldeia Joao Tilman hato'o lia ne'e ba Timor Post, Tersa (11/9) iha ninia hela fatin, Aldeia Lemorai.

Joao dehan, nia rasik la satisfas ho atetude membrus husi forsa nain haat ne'ebe halo ona agresaun fiziku ba vitima Maximiliano iha tersa (04/09) kalan iha Bar May Flower, Tuana-Laran.

Turi nia, forsa loloos iha etika moral para halo aprosimasaun ho ema seluk neébe foun ba nia, sa tan lori naran instituisaun no Major Jeneral Lere Anan Timor nian hodi hatauk komunidade.

"Ida ne'e erru boot ida ne'ebe instituisaun presiza toma konsiderasaun," nia dehan.

Nune'e mos, Joao husu ba Polisia Nasional Timor Leste atu akompania prosesu ne'e, tanba medidas hotu kona ba kazu ne'e Polisia mos hetan ona dadus sa tan iha envolvimentu ne'e inklui mos sivil nain rua ho Boby (estranjeiru Indonesia) no ida seluk husi TL, tanba ne'e, instituisaun PNTL mos tenki tau konsiderasaun ba aktus violensia ne'e.

Ba kestaun ne'e, tuir informasaun ne'ebe mak diariu ne'e asesu, akontesementu ne'e suspeitu Boby halai sai ona husi TL fila ba Indoensia, ne'e duni, informasaun ne'e mak loos, entaun, komunidade husu ba polisia atu servisu hamutuk ho estadu Indonesia atu desporta suspeitu fila mai TL para tuir Prosesu Justisa.
.

La Rezolve Kazu My Flower: "F-FDTL Sei Lakon Konfiansa"

.

Jornal Timor Post - Kuarta-feira, 12 Setembru 2012

Fundasaun Mahein (FM) husu ba Ministeriu Publiku investiga kazu agresaun fiziku husi membru F-FDTL hasoru ema sivil ho seriu, nune'e labele halakon konfiansa povu ba Instrituisaun F-FDTL.

"Tuir Fundasaun Mahein nia hare katak, ida ne'e asuntu ida ne'ebe maka seriu," hateten Nelson Belo nuudar diretor ezekutivu Fundasaun Mahein ba Jornalista sira iha nia serviso fatin, Balide, Dili, Tersa (11/9).

Nia hateten, atu prevene labele akontese tana iha futuru, maka husu para investigasaun bele halo didiak depois rezultadu investigasaun ne'e uza, aliende ne'e, halo asaun displinar iha instituisaun F-FDTL laran, husu mos atu bele prosesu ba Ministeriu Publiku.

Belo mos haktuir tan katak, preokupasaun boot ida maka agresaun fiziku militar hasoru ema sivil akontese dala barak ona, tuir nia, to'o agora mos Parlamentu Nasional Komisaun B mos seidauk foti asuntu ne'e, Ministeriu defeza mos seidauk foti kestaun kona ba ida ne'e, entaun, ita la hatene prosesu ne'e lao oinsa ona.

Hatan kona-ba iha kazu agresaun Fiziku ne'e mos envolve Boby (Lere nia oan) bele fo impaktu ba F-FDTL, Diretor FM ne'e hateten, Boby hanesan ema sivil, se kuandu nia halo sala tenke ba hatan tuir lei ne'ebe mak vigora iha Timor leste.

"Boby, nia ema sivil kuandu nia halo sala tenki komete duni nia sala, lei Timor ne'e la hare katak, ho ne'e se, karik nia halo sala duni tenki ba prosesu iha Ministeriu Publiku," Belo sujere.

Nelson Belo hatutan, regra iha komunidade, nia tenke hakruk tanba nia moris ho komunidade, slogan ida ne'ebe maka dehan katak, militar ne'e husi povu ba povu no fila fali ba povu, ne'e tenki apika duni.

Nia mos hateten tan katak, Ema barak mak mate no forsa ne'e mak forsa nasaun nian, ema se de'it mak tama iha F-FDTL la bele halo atetude at hodi estraga instituisaun nian naran.
.

domingo, 9 de setembro de 2012

Lere Anan Timor: " Alguns timorenses querem prolongar a missão da ONU"

.

TVTL - Sexta-feira, 07 de setembro de 2012 - Tradução de TIMOR HAU NIAN DOBEN

O major-general, Lere Anan Timor, apelou a todos os jovens timorenses para cooperarem com as F-FDTL para assegurar a paz e a estabilidade do país.

O major-general Lere Anan Timor disse que, neste momento já não há guerra em Timor, por este motivo eu apelo a todas as pessoas para se prepararem como deve de ser, para contribuírem para o desenvolvimento de todos os setores, porque o mandato da ONU está prestes a terminar.

"Quando não há guerra, nós vamos fazer outro trabalho, por exemplo, apoiar a nossa a comunidade e fazer outros trabalhos, mas a Força (exército) continua a preparar-se para a guerra de acordo com as regras. Neste momento em algumas das nossas comunidades, alguns dos nossos jovens que mataram um membro das F-FDTL, penso que nós temos de compreender, porque quer queiram quer não, no futuro eles é que vão ser o luto da nação, porque vai chegar o momento em que nós vamos sair, por este motivo é que eu peço para compreenderem. Mas às vezes estas situações surgem, porque os autores intelectuais é que as provocam, também se provocarem 100 vezes, nós estamos aqui, nós aceitamos sofrer, nós aceitamos morrer mas os timorenses têm de aceitar que Timor é nosso, nós queremos a estabilidade de Timor. Por exemplo, o caso que ocorreu há pouco tempo, eles tinham planos para matar a Força, eles tinham mesmo planos, mas naquele momento eles não conseguiram matar por causa da intervenção da Polícia Militar, eles eram para matar dois ou três naquele momento. A questão que nós temos de ver é que, primeiro, a missão da ONU está prestes a terminar em Timor-Leste e por isso alguns querem alongar a missão da ONU, para eles poderem ter as vantagens económicas das Nações Unidas. As Nações Unidas investiram muito dinheiro em Timor, arrendaram casas, hotéis e outras coisas mais, quando eles saírem, eles vão ter de deixar as casas alugadas, estas coisas todas é que são o problema, mas a nossa palavra final é, " Vida ou morte, Independência", declarou Lere".

Por este motivo Lere Anan Timor apelou a todos os timorenses, para darem as mãos para que deste modo se possa consolidar a paz e a estabilidade no país.
.

sábado, 8 de setembro de 2012

Familia Vitima Seidauk Hato’o Keixa Ba Komando F-FDTL: “Lere Anan Timor: Prezidenti Republika no Primeiru Ministru La’os Juis”

.

Notisia Husi TVTL - Sesta-Kalan, 07 Setembru 2012

Chefe Estado das Forcas Armada FALINTIL-Forca Defesa Timor Leste Maijor Jeneral Lere Anan Timur hateten, to’o oras ne’e komando Jeral F-FDTL seidauk simu keixa husi familia Vitima ba kazu Tuana-Laran, tamba ne’e difisil atu foti medidas hasoru elementus F-FDTL ne’ebe deskonfia envolve iha kazu refere.

Xefe Estado Maijor jeneral Lere Anan Timor hato’o kestaun ne’e ba TVTL, sesta-feira semana ne’e iha nia servisu fatin, relasiona ho kazu agresaun fiziku ba Joven ida ho naran Marciano da Silva iha Tuana-laran ne’ebe deskonfia envolve membru F-FDTL balun.

Antes ne’e, familia vitima lori Marciano ba gabinete Primeiru Ministru hodi hato’o keixa.

Relasiona ho keixa refere, sesta-feira ne’e, Lere Anan Timor husu ba familia vitima atu labele hato’o keixa ba Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmao, tamba nia laos Juis.

Lere Anan Timor mos hateten katak, tenki evita atetude komunidade nian ne’ebe wainhira atravesa Problema la hato’o keixa ba orgaun kompotente maibe ba fali Primeiru Ministru no mos Prezidenti da Republika.

“Ami nia mensazen, ami nia hanoin ba ita nia komunidade, ba ita nia Joventude maka ida ne’e, kuandu problema ruma ne’ebe ami nia elementus ruma envolve, haruka aprejenta keixa mai estado maior jeneral, maibe ita nia povu, ita nia joventude karakter idake ita tenki kombate, tenki kombate duni, buat ne’e labele lao hanesan ne’e, buat kiik boot ba Primeiru Ministru, buat kiik boot ba Prezidenti da Republika, se hau eduka hau nia ema katak, problema ruma iha unidade laran, iha komponente soldadu ida nunka mai kontaktu hau, nunka mai aprejenta keixa iha ne’e, enkuantu nia komandante seksaun la hatene, enkuantu nia komandante pelataon la hatene, enkuantu nia komandante kompania la hatene, enkuantu komandante unidade la hatene, tamba ne’e ita tenki eduka ita nia komunidade katak, kuandu buat ruma lalika ba Ministru defesa porke nia laos Juis, nia laos komandante Forsa armada, nia politiku, ne’e mak hau hanoin ita tenki buka evita buat sira ne’e para iha kestaun dignidade ba nain ulun sira e kestaun dignidade ba ita nia nasaun emos kestaun dignidade ba ita ida-idak ninian,” dehan Lere Anan Timor.

Tuir Lere Anan Timor to’o oras ne’e nia rasik foin simu relatoriu husi Polisia Militar maibe seidauk iha relatoriu ruma husi parte vitima, tamba ne’e komando difisil foti desizaun tamba laiha balansu husi relatoriu parte vitima.

“Relatoriu ne’ebe hau simu husi Polisia Militar, hau dehan katak, buat hotu-hotu los, e hau la fiar, buat hotu-hotu los ne’e hau la fiar, hau so kuandu simu keixa husi ita nia komunidade mak foin ita balansu los ka sala, ita ema kuandu komete sala mak ita deit mak koalia, ne’e buat hotu-hotu ita deit mak los, tamba ne’e mak ita presiza simu relatoriu entre vitima no akuzadu mak ita tetu se los mak sala, mais ate agora hau so simu deit relatoriu husi parte ami nia, mais sira ne’ebe vitima hakark lori ba Tribunal, bele lori ba Tribunal, ne’e oin seluk, kuandu lori ba tribunal hau haruka hau nia ema sira ne’e ba hataan iha tribunal, se nia sala nia tenki kumpri tuir regulamentu ne’ebe ami iha tuir desizaun Tribunal nian,” dehan Tan Lere Anan Timor.

Kazu agresaun fiziku ne’e, akontese wainhira vitima Marcimiano halao hela knaar hanesan seguransa iha Bar foun ne’ebe lokaliza iha Tuana-laran tamba loke tarde portaun ba memebrus F-FDTL nain tolu ne’ebe iha tempu ne’eba hakarak atu ba divertamentu iha fatin refere.
.

sexta-feira, 7 de setembro de 2012

“Maijen Lere Husu Kazu Boby Labele Kahur Nia Knaar Profesional”

.

Jornal Independente - Sesta-feira, 07 Setembru 2012

Xefi Estadu Maior FALINTIL-Forsa Defesa Timor Leste (F-FDTL), Maijor Jeneral Lere Anan Timor husu entidade tomak atu labele kahur nia knaar profesional ba kazu privadu Boby (nia-oan mane), ne'ebe akontese iha Bar My Flower, tanba nia rasik la hatene.

Komandante Lere deklara ida ne'e, relasiona ho pesoal F-FDTL nain lima no deskonfia nia oan mane Boby involve mos iha kazu baku sikuriti ida iha Bar may Flower, Aldeia Lemorai, Suku Vila-Verde, tersa kalan foin lalais ne'e.

Lere esplika, kada kalan nia sempre deskansa iha uma no loron ba halo serviso, nia oan mane Boby ne'ebe diskonfia involve iha kazu ne'e, tuir nia, ne'e laos nia responsablidade.

"Ba husu nia (Boby) mak responsabliza, uluk hau nia alin sira barak mate iha ai laran mos hau nunka responsabliza, agora nia foin mai halo problema hau mak responsabliza fali," hateten Lere ba Independente liu-via telemovel, Kinta horsehik.

Relacionado: "Brutality Against the Community Continues"
.

Brutality Against the Community Continues

.



Commander Lere’s son, along with four F-FDTL soldiers, went to a bar and beat up people for no reason. (Timor Post 6.9.2012) This incident is the latest in a series of brutality incidents by members of the police and military. It is a traumatic series of events that will lead to increased violence against the police, the military, and security institutions. It begins with brutality, like this, happening in the present.

The son, as the son of the Commander of the F-FDTL, also mentioned big names in an attempt to threaten people at the bar. People should never use the names of state leaders to threaten ordinary people even though the state leaders may be their relative. If sons or daughter continue using names of state leaders, it is not the rule of law working, it is the rule of deals working. Bringing up the names of state leaders keeps the conflict alive longer. It becomes a ticking time bomb for future explosions.

People will not respect or have confidence in security institutions if these incidents of brutality keep occurring. When people lose respect for security institutions, there will be resistance against the police and military.

The government and international organizations have invested a lot of money in the capacity-building and training of these security institutions. The results of the training are not winning the people’s confidence. Why does so much money not have the desired or expected results? Why do we not have the discipline to apply these lessons in our security institutions?

Fundasaun Mahein (FM) is concerned by these events. FM would like stricter oversight and auditing of the police and military. FM asks the training institutes to focus more on training with an emphasis on non-lethal methods of crowd control. FM recommends Parliament Committee B to function fully as a civilian oversight commission that can receive and respond aggressively to public complaints. Finally, FM would like to bring the perpetrators of police or military brutality incidents to criminal court rather than to internal disciplinary proceedings.

Mario Amaral
Outreach Unit
Fundasaun Mahein
Mobile: + 670 77846214

Lori Komandante Nia Naran: “Pessoal F-FDTL Baku Joven 1 Grave”

.

Jornal Independente - Kinta-feira, 06 Setembru 2012

Deskonfia Pessoal FALINTIL-Forsa defesa Timor Leste (F-FDTL) nain lima lori komandante balun nia naran baku lisuk Joven ida ho naran maksimian Amaral idade (17) nu'udar seguransa iha Bar Maloa to'o hetan grave.

Akontesementu ne'e iha loron Tersa (4/9) tuku 11:00 Otl kalan, bainhira pesoal F-FDTL nain lima, inklui komandante F-FDTL balun nia oan halao vizita ba Barr.

Tuir observasaun Diario ne'e, familia vitima leba (kous deit) vitima ba aprezenta iha Ministru Defeza Seguransa Xanana Gusmao atual Primeiru Ministru iha Palasiu Governu horsehik.

Ba kestaun ne'e, xanana husu atu komando F-FDTL no PNTL hodi investiga pesoal F-FDTL ne'ebe baku ema sivil no foti asaun indisplinar ba aktu ne'ebe sira halo.

Entertantu, Inosencio da Costa nuudar testamunha (Seguransa mos iha Barr ne'e) hatete, vitima Maksimian hetan baku tamba deit tarde loke odamatan ba pesoal F-FDTL ne'ebe mai ho roupa sivil hakarak tebes tama iha bar ne'e.

"Nia (vitima) tarde loke odamatan tanba nia telefone hela, ami la konkorda tamba sira mai atu hemu halimar, ami loke odamatan deit mais nusa baku fali ami," dehan Inosencio.

Nune'e mos, vitima nia inan Fatima de Souza hateten katak, nia fuan moras bainhira pessoal F-FDTL baku nia oan to'o grave, nia mos husu ba Primeiru Ministru xanana Gusmao atu tau atensaun ba kazu refere.

"Hau nudar inan, hau nia fuan moras, tanba hau nia oan la halo sala, sira baku deit, lori ema boot nia naran maka baku fali hau nia oan, ami povu la simu ida ne'e, ami moe tebe-tebes," dehan vitima nia inan ne'e.

Nu'udar inan vitima nian, husu tenki foti desizaun ida forte hasoru membru F-FDTL ne'ebe baku nia oan to'o grave.
.

“Maijen Lere Husu Governu Sosa Tanki Guerra Ho Aviaun”

.

Jornal Nacional Diario - Kinta-feira, 06 Setembru 2012

Xefi Estado Maior General FALINTIL-Forsa Defeza Timor Leste (F-FDTL) Lere Anan Timor husu Governu atu sosa Ro Foun, Kainaun Morteiru, Tanki Guerra no Aviaun, hodi hametin pas no estabilidade iha nasaun neé.

Lia hirak ne'e Maijen lere koalia sai wainhira loke ofisialmente abertura treinu exersisiu Cobra 2012 ba membru F-FDTL sira, Kuarta (2/9), iha Terminal Tasi Tolu, Dili.

"Husu ita nia Governu atu sosa kainaun, Morteiru, tanki de guerra, Aviaun no Ro ne'e ba tempo pas nian, esplika Maijen lere Anan Timor.

Fasilidade hirak ne'e, Maijen Lere Informa, presiza duni atu nune'e iha futuru Forca sira bele uza hodi defende rai Timor Leste hodi hasoru inimigu ne'ebe hakarak estraga rai ne'e.

"ITa lakohi ona halo funu, mas ita konta ke aban bain rua ema halo funu ruma ho ita karik, imi sei utiliza kondisoens ne'ebe Governu fo ba ita atu infrenta inimigu, maibe ita sei soe hotu ita nian mak Guerra Gerilia," dehan Maijen Lere.

Exersiziu Cobra ne'e sei halaó durante semana rua hahu loron 5 toó 17 Setembru 2012iha Distritu Bobonaro no Ermera, ezersisiu ne'e sei lidera husi Maijor Adao Brito alias Jeki no Adjunto Komandante batalaunTaktiku ho nia membru sira seluk tan.

Komponente F-FDTL ne'ebe hola parte iha exersisiu ne'e husi komponente trestre, Komopenente Naval, Komponente Apoiu Serviso (KAS), no komponente husi Polisia Militar (PM).

Maijen Lere mos esplika, Exersisiu Cobra neé hanesan atividade normal ne'ebe husi forsa sira hala'o, tamba membru sira bele manan esperensia foun.
.

sexta-feira, 31 de agosto de 2012

“La Sama Konkorda Sosa Elikoptru Ba F-FDTL”

,

Jornal Independente - Sesta-Feira, 31 Agustu 2012

Posiblidade nakloke atu Governu prevee orsamentu, iha orsamentu Jeral Estadu (OJE) tinan fiskal 2013 nian atu sosa elikoptru, tanba Vice Primeiru Ministru La Sama mos konkorda ho planu ne'e.

Vice Primeiru Ministru La sama hateten, Komando F-FDTL tenki hanoin ba ekipamentu ka nesesidade saida mak forsa sira presiza iha sira nia esrviso loro-loron.

"Ami (Governu) tenki tetu osan iha ne'ebe para rejolve buat sira ne'e," tenik nia, iha Palasiu Governu (30/8).

La Sama dehan, Maijor Jeneral Lere iha responsablidade tomak ba instituisaun F-FDTL atu oinsa bele dezenvolve ba oin ho diak liu tan.

Prosesu atu hola elikoptru ba F-FDTL ne'e nesesidade duni ba forsa sira hodi hala'o sira nia serviso, maibe kona ba parte oinsa atu aloka osan hodi sosa ekipamentu ne'e kompetensia ba governu hodi tuur hamutuk deskute mak foin aloka osan.

Ba kestaun ne'e, antes ne'e mos, Xefe Estadu Maior F-FDTL, Maijen lere Anan Timur deklara katak, F-FDTL presiza tebes fasilidade ba instituisaun ne'ebe nia lidera hodi hala'o servisu diak liu tan.

Nune'e mos, Sekretariu Estadu defeza (SED) Julio Tomas Pinto hateten, kona ba kestaun ne'e, sei iha hela prosesu laran, maibe intensaun atu sosa elikoptru ba F-FDTL tama ona iha planu no hein de'it diskusaun husi Governu.
.