Mostrar mensagens com a etiqueta Josefa Pereira. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Josefa Pereira. Mostrar todas as mensagens

quarta-feira, 17 de outubro de 2012

FRETILIN Preokupa Kargu La-Sama; “Orsamentu Passa”

.

Jornal Timor Post - Kuarta-feira, 17 Outubru 2012 

Reprejetante povu iha uma fukun Parlamentu Nasional (PN), husi Bancada FRETILIN preokupa ho pojisaun Vice Primeiru Ministru (VPM), Fernando La Sama de Araujo, tanba assume mos kargu nuudar koordenador ba asuntu sosiais. 

 Tuir Bancada FRETILIN, kargu refere duplifika ho funsaun Ministeriu Solidaridade Sosial (MSS). Maske nune’e, orsamentu retifikativu ba Vice Primeiru Ministru (VPM) konsege pasa iha plenaria PN ho total Rihun U$ 101. Deputadu FRETILIN, Antonino Bianco hateten, ho preokupasaun ba kargu La Sama nian ne’e, mak nia parte mos konsidera orsamentu ne’ebe aprova la partinente, nia lembra, uluk VPM rua iha kuartu Governu gasta osan oituan kompara ho agora. 

 “Osan ne’e aumenta fali iha bens e servisu, ida ne’e atu lori halo saida,” hateten Bianco iha nia intervensaun iha debate orsamentu retifikativu iha sesaun espesialidade, Tersa (16/10). Nune’e mos, preokupasaun hanesan hato’o husi Deputada Josefa Pereira husi bancada FRETILIN.

 “Senor Vice Primeiru Ministru ninian kompetensia ne’ebe saida los, tanba iha tan ona Ministru social, maibe assume tan koordenador ba asuntu sosiais ninian,” dehan Josefa. 

Entertantu iha okajiaun ne’e, Primeiru Ministru Kay Rala xanana Gusmao, esplika, kargu VPM ne’ebe trata mos ba asuntu social la’os liga de’it ba parte ida, maibe nia fo ijemplu, kna’ar ne’e liga hotu ba edukasaun, Saude Solidaridade Sosial.

 Xanana sublina, objetivu prinsipal husi knaar ne’e mak atu integradu, no fo solusaun ba problema ruma ne’ebe trasfersal. 

 Nia hatutan, kona-ba total orsamentu ne’ebe aprova ona ba VPM hasai husi salariu ba iha bens de servisu, ne’e iha nesesidade, para atu ekipa sira Gabinete VPM bele responde ba funsaun ne’ebe iha.
.

segunda-feira, 15 de outubro de 2012

“FRETILIN Eziji Halakon Veteranu Falsu”

.

Jornal Independente - Segunda, 15 Outubru 2012 

Membru Bancada FRETILIN husu atu verifika loloos dadus veteranus sira atu labele kontinua mosu veteranu falsu ba futuru, iha tinan 2009 governu desidi ona atu verifika veteranu sira ne’ebe rejistu iha 2009 liuba.

 Deputada, Josefa Pereira hateten, FRETILIN konkorda governu valoriza veteranu sira, maibe labele politiza veteranu hanesan astudu politika, tuir loloos problema veteranu governu rezolve dala ida de’it. Josefa, mos la konkorda veteranu falsu balun ne’ebe hetan ona valorizasaun medala kondekorasaun no pensaun, maibe ikus identifika nuudar veteranu falsu. 

Tanba ne’e, tenki verifika loloos, atu nune’e, problema veteranu falus labele kontinua mosu ba futuru hodi estraga veteranu seluk ne’ebe merese atu valoriza, maibe to’o agora seidauk hetan valorizasaun. “Sira veteranu falsu la merese, maibe simu tiha osan no simu tiha medalla no gasat tiha,” dehan Josefa iha PN foin lalais. 

 Ba kestaun ne’e, Sekretariu Estadu Antigu Kombatentes Libertasaun Nasional (SEKLN), Julio Sarmento “Meta Malik” hateten, tinan oin governu sei verifika dadus veteranu ne’ebe rejista iha tinan 2009 hamutuk rihun 150. “2013 sei hamosu Konselu veteranu atu bele verifika santu propriu data (Veteranu) bele hetan edital vensimentu nian,” dehan nia iha uma fukun PN foin lalais. 

 Total veteranu sira ne’ebe simu ona pensaun husi estadu, hahu inisiu to’o agora hamutuk kuaze rihun 18. 
.

domingo, 14 de outubro de 2012

Deklarasaun bancada FRETILIN encerramento debate OR‏

.

Interversaun husi bancada FRETILIN: apresiasaun dala ikus taka debate OR

Apresenta husi deputada Josefe Pereira no Nina Rangel:

Ami hakarak hahu ami nia nia intervensaun katak iha periude audiensia publika, em termus de tratamentu ba instituisoens Estadu ami hare iha desekilibriu entre orgaun Ezekutivu I orgaun Legislativu iha nasaun ida ne’e, ami regista Governu iha apoiu “batalhaun” (liafuan husi Ministra Financas rasik) refere ba asesores I teknikus, enkuantu Parlamentu nudar orgaun fiskalizador la iha asesor I teknikus ho numeru minimu atu bele halao nia servisu ho diak. Iha real situasaun ida ne’e maka Bancada Parlamentar FRETILIN mai halo apresiasaun ikus ba Proposta de Lei Orsamentu Jeral do Estadu Retifikativu 2012 nebe’e apresenta husi Governu atu implementa iha tempu fulan tolu remata tinan Orsamentu. 

Orsamentu Rektifikativu ida ne’ebe governu hatene hili estratejia hodi koloka rubrika Veteranus no rubrika Idosozos hanesan perioridade ba proposta orsamentu Rektifikativu ida ne’e hodi sai hanesan forma ida atu inpoin ba Parlamentu atu aprova maibe realidade hatudu Orsamentu Rektifikativu ida ne’e iha tusan barak atu selu. 

Hare ba Estrutura Organika V Governu Konstitusional, depois de rona liutia iha audiensia publika membrus Governu sira, hatudu klaru iha sobrepozisaun barak funsaun entre membrus governu, I hatan ba kestaun ida ne’e Chefe do Governu iha apresentasaun 

Programa Governu nian fo razaun ba Organika foun hodi justifika katak membrus V Governu Konstitusional aumenta barak liu IV Governu atu bele responde ba moris povu nian, maibe ami duvida ho numeru membrus governu barak bele responde ba situasaun moris povu nian tanba V Governu Konsitusional sei halo experimentasaun ba sira nia sistema rasik iha funsionamentu nebe seidauk bele garante katak bele responde situasaun moris povu nian, tanba sai referensia ami halo avaliasauan IV Governu nebe hatudutia ona nia resultadu. 

Enkuantu Governante sira sei buka halo eksperimentasaun ba modelu governasaun, iha fatin seluk povu ezizi ho halerik atu responde lalais ba situasaun sira nia moris lorloron ba asesu nesesidades bazikas hanesan be mos, aihan, folin produtus primeira nesesidade nebe asesivel ba sira nia kbiit, infraestrutura Estrada diak, servisus bazikus saude diak no servisus bazikus edukasaun nebe diak. 

Impresta deit Sr, Deputado Aderito Hugo nia liafuan iha audensia publika ho Ministerio kompetente Rekursus Naturais hateten, tuir lolos Governo la presija hasai osan husi fundu petrolio ba Projectu Tasi Mane nebe ikus mai la realize hodi bele hetan funan. 

Governu iha apresentasaun ba Proposta OJE 2012 defende nia prioridade politika desenvolvimentu nasional focus liu ba mega projetus infraestrutura Tasi Mane, maibe nia resultadu hatudu duvida mai ami katak planeamentu sala tamba estudus teknikus sala maka projetu labele implemeta, I Governu hasai fali milaun 50 husi Ptojetu Infraestrutura Tasi Mane hodi halo despesas rekorentes tanba numeru membrus governu aumenta no hodi atu selu tusan. Iha audiensia publika ho responsavel ba Ministeriu Financas ami kestiona ba gastus Fundu Contingensia, maibe ami seidauk hetan resposta ba informasaun gastus Fundu Contingensia nebe Governu gasta hotu tia ona osan I husu tan aumentu osan milaun 6 maske Governu justifika katak osan Fundu Contingencia kiik la to montante 5% nebe’e preve iha lei.

 Sr. Prezidente,

 Lorloron media fo notisia povu nia halerik ba be mos iha sidade Dili no iha fatin-fatin iha Timor Leste laran tomak maibe Projetu Be mos ba Zumalai iha OJE tinan 2012 tuir informasaun departamentu kompetente, governu transfere ba selu fali tusan, tusan barbarak nebe’e Governu halo iha OJE ne’e sinal klaru katak Governu la kumpri tuir Lei Orsamento e Gestao Financeira ne’e mos prova katak Governu ladun fo’o atensaun ba nesesidade baziku povu nian hanesan be mos nebe lorloron povu halerik. 

Timor Leste iha difikuldade bot atu tama iha jogo kompetitividade internasional tanba iha obstakulus balu nebe sai urgente atu resolve, hanesan kresimentu populasional nebe’e a’as tebes, TL mos regista hanesan pais nebe salariu a’as maibe ho produtividade kik I Timor Leste mos regista hanesan nasaun nebe’e iha inflasaun a’as. 

Situasaun ida ne’e kontribui ba hasae inflasaun bot iha Timor Leste nebe’e ohin loron to’o 17%, situasaun nebe’e difikulta Timor Leste bele kompete iha transaksi komersial internasional no la fo kbiit ba sira nebe kbiit laek atu bele iha asesu atu sosa ai-han no artigus primeira nesesidade.

 Ami tenta halo avaliasaun ba politika gestaun finanseira Estadu iha tinan lima nebe’e ita gasta osan barak maibe nia resultadu iha povu nia moris sei minimu liu, ami preokupa tanba bainhira iha osan barak maka moras korrupsaun mos sai buras, kompara ho moris ema lorloron hanesan ema nebe’e de repenti deit sai riku/orang kaya mendadak, tanba riku de repenti la hatene atu gasta osan didiak entaun dala ruma ita fakar osan deit, tanba osan barak monu iha grupu kik ida hamosu “gengsi gedeh-gedehan”, hanesan habitus foun mosu iha ita nia sociedade nebe’e hetan mudansa kuaze radikal, tempu uluk bainhira ema mate ambienti sai triste, ohin loron ema mate sai ambiente hanesan festa, hatudu husi aihan ho bebidas oioin to tua, ohin loron la iha diferensa ema mate ho festa sira seluk iha elite nia le’et, ita nia sociedade sai ona sociedade konsumista nebe’e la produs buat ida, iha informasaun iha ministeriu balu lorloron hameno aifunan fresku husi Bali. 

 Iha apresentasaun Proposta OJE 2012 ami kestiona Governu konaba orsamentu bot I iha tempu neba ami duvida Governu bele ezekuta orsamentu ne’e ho diak, tanba iha eventu politiku importante rua Eleisaun Presidencial I Eleisaun Parlamentar nebe’e sei hasai tempu Governu nian atu halao sira nia kanar, tanba Governu sei funsiona deit hanesan governu gestaun, maibe’e governu ho nia maioria iha Parlamentu aprova deit orsamentu bot nebe’e ikus mai labele ezekuta, tuir deklarasaun husi Ministra Financas bainhira halo apresentasaun ba Proposta Orsamentu Retifikativu 2012 iha loron 21 Setembru iha audiensia iha Parlamentu Nasional, ikus mai Primeiru Ministru rasik mos konfirma tamba IV Governo iha mandate ikus liu hala’o deit knar hanesan Governo de Gestaun. 

 Hare ba mapa reseitas domestika, ami sente preokupadu ho ita Timor Leste nia situasaun nebe’e hatudu retratu la iha sustentabilidade ba futuru nasaun ida ne’e, nasaun nebe’e sai dependente kuaze total ba reseita minarai, karik ita nia tasi hetan desatre bot ida nebe’e produsaun sai paradu, sa destinu los maka hein ita nia nasaun? 

Tanba iha tinan lima nia laran iha indikador seluk, Governu la konsege halo kolekte ba reseitas domestikas nebe’e bele kobre despesas ba salariu no bens servisus hodi kobre despesas rekorrentes. Ironia tebes bainhira ita koloka hanesan susesu bot Timor Leste nian iha kresimentu ekonomiku, maibe realidade la koresponde tuir moris povu nian nebe pobreza aumenta liu tan, numeru desempregu sae a’as, mal nutrisaun mos aumenta, mortalidade infantil a’as, mortalidade inan mos sei a’as, inflasaun nebe sahe a’as tebes liu nasaun seluk iha ita nia area geografika hodi halo sira nebe kbiit laek sai kbiit laek liu tan ho numeru grafiku desempregu nebe’e a’as. 

 Ami hakarak kestiona ba falta de publikasaun husi Governu ba resultadu Inquerito de Rendimento Familiar nebe nia resultadu hatudu iha indikasaun kiak aumenta barak liu tan iha tinan hirak ikus ne’e, tinan sira nebe’e Timor Leste halo investimentu publiku bot liu husi nia Orsamentu Jeral Estadu, numeru indikador kiak sae, ne’e hatudu katak Governu failla iha nia politika desenvolvimentu ekonomiku nasional. 

Exelecias,

 Halo balansu orsamental ba gestaun Orsamentu Jeral Estadu, indikasaun hatudu katak iha aumentu osan gasta barak liu osan nebe previstu iha OJE 2012 hatudu katak ezekusaun orsamentu iha falta disiplina orsamental hodi hakanek Lei Orsamentu e Gestaun Finanseira no. 13/2009 hamosu tusan ba estadu. Razaun barak ami bele apresenta maibe razaun ida nebe ema hotu hatene maka Projetu Portu Naval Hera. 

Resultadu projetu Portu Hera hahu husi nia prosesu kontratu to remata projetu sai preokupasaun ba ami nudar ezemplu factual ba politika gestaun finanseira husi Governu nebe’e ita bot lidera nebe’e la obedese regras legais nebe eksisti hanesan Lei Orsamentu e Gestao Financeira I tuir ami nia interpretasaun ba lei ida ne’e ami husu pesiza iha investigasaun tanba iha krimi negligensia nebe’e lori konsekuensia hatodan kofre Estadu Timor Leste ho kustu nebe’e bot tebes, osan nebe’ ita presiza atu hadia povu nia nesesidade bazika. 

 Sr.Primeiru Ministru responde ba deputadu sira ohin dader mai konfirma deit katak politika reforma Sua.Ex. nian la resolve problema, mai kriatan problemas barak liutan tamba ne’e baa mi politika reforma falla, tamba reforma ba sistema sala maka hamosu funsionariu fiktisius, mate klamar tuir liafuan PM nian, Veteranus fiktisius, idosozos fiktisius mate klamar barak tan.

 Em geral, Sua Ex. PM rekonhese mal gestaun, mal administrasaun ho nia konsekuensias hotu ba getaun financeira orsamentu geral do estadu iha IV governu konstitusional, tamba ne’e bazeia ba pontu 1), 2) e 3) artigu 46 Lei Orsamentu Gestaun financeira ami hanoin governo labele rekonhese deit sala maibe ami ejiji responsablidade husi governo ba responsablidade politika, financeira, sivil e criminal ba pratika sira ne’e tuir lei haruka. 
.

quinta-feira, 27 de setembro de 2012

“Deputada FRETILIN Konsidera Governu Inkapasidade Halo Projetu Supply Base”

.

Jornal Nacional Diario - Kuarta-feira, 26 Setembru 2012 

Deputadu husi Bancada FRETILIN, Josefa Pereira konsidera, V Governu Konstitusional inkapasidade atu halao projeitu Supply Base iha tasi mane, hanesan mos iha Viqueque, Manufahi ho Covalima. 

“Nune’e, programa IV Governu nian, ne’e duni projeitu ne’e kleur ona, maibe relaidade projeitu ne’e ate agora seidauk realiza, orsamentu ba projeitu ne’e mos Parlamentu aprova tiha ona, hau la lembra orsamentu ne’e hira, maibe to’o ikus prjeitu ne’e la konsege realiza nafatin, e foti fali U$ 50 miloens husi osan projetu supply base ne’e transfer fali parte infraestrutura, hanesan hadia eskola, saude, selu kompania ne’ebe halo Portu hera, selu idozu no veteranus,” tenik Josefa Pereira ba Jornalista, Tersa (25/9), iha Parlamentu Nasional. 

Ho erru sira ne’ebe akontese, Josefa Konsidera, Governu hatudu dadauk ona la iha kapasidade atu ezekuta osan, nomos durante ne’e negosiasaun deit husi parte governu mos lao la los.

 “Governu hatene maka promete iha Parlamentu ne’e, sira promesa mesak didiak de’it, maibe povu no Parlamentu espera no hein projeitu ne’ebe bele la’o,” tenik Josefa. Iha fatin hanesan, Deputadu husi bancada PD, Paulino Monteiro hateten, projeitu supply base ne’e projeitu kleur ona, maibe to’o agora seidauk realiza, Governu tenki mai esklarese ba Parlamentu Kona ba nia rajaun, tamba Parlamentu Nasional antes ne’e aprova tiha ona osan ba projeitu ne’e. 

 “Parlamentu aprova tiha ona osan, maibe tinan hira ona projeitu ne’e nia progresu to’o iha ne’ebe ona ita la hatene,” komenta nia. 
.

sábado, 15 de setembro de 2012

Programa V Governu La Determina Tempo: "Bancada Opozisaun FRETILIN Konsidera Programa Borong"

.

Jornal Nacional Diario - Sesta-feira, 14 Setembru 2012

Haree ba aprezentasaun programa V Governu Konstitusional nia neebe la determina tempu ba kurtu prazu no mediu prazu, Bancada Opozisaun FRETILIN konsidera Programa borong.

Deputada Josefa Pereira, iha nia intervensaun ba Programa V Governu konstitusional, nia hateten, programa Kintu (V) Governu nia ne'e kuaze laiha tempu determinadu, iha programa ida no rua deit mak termina nia tempu.

"Programa sira ne'e ita haree hanesan programa borong hotu deit, tanba la determina nia tempo no laiha kurtu prazu no mediu prazu," dehan Josefa.

Nia esplika, Governu la estabelese programa saida-saida deit maka atu halo iha kurtu prazu no mediu prazuneebe sei sai hanesanalisersa ida ba planu asaun anual determina, toó iha loron ikus tama ba tinan lima sei mosu projetu emergensia bar-barak no difisil atu halo fiskalizasaun neebe diak hodi hatene balansu kona ba programa V Governu nian ne'e lao oin sa.

Nune'e mos deputadu Estanislauda Silva dehan katak, ho laiha determinasaun tempu kona ba programa V Governu ne'ebe fo impaktu gasta osan makaas.

"Projetu ida ne'e kuandu ita la determina nia tempo ba kurtu prazu, maka ita haree programa raut deit, la hare ba nia tempo, maibe mai sapu rata hotu," komenta Estanislau.
.

quarta-feira, 12 de setembro de 2012

Josefa Pereira: "Tinan 37 Ezistensia FRETILIN Derrota Iha Libertasaun Povu"

.

Jornal Independente - Kuarta-feira, 12 Setembru 2012

Partidu FRETILIN durante tinan 24 nuúdar organizasaun prinsipal ne'ebe susesu liberta povu husi presaun no intimidasaun husi inimigu sira, maibe iha tempu ukun an, partidu istoriku ne'e falla lori povu atu hetan moris diak, tamba la maman maioria iha eleisaun ba periode rua.

Liu husi selebrasaun transferensia partidu Asosiasaun Sosial Demokratiku Timorense (ASDT) ba FRETILIN, partidu istoriku ne'e halo ezame konxensia kona-ba sira nia derrota dala rua iha eleisaun jeral tuirtuir malu.

Adjuntu Sekretariu Jeral FRETILIN, Josefa Pereira hateten, dezafiu ba FRETILIN iha prosesu libertasaun povu maka dala rua simu derota hodi la konsege ukun iha periodu 2007 no 2012.

"Dezafiu mak hanesan foin dadauk simu derota ba dala rua, maskae nune'e, iha motivasaun nafatin hodi luta ba Libertasaun Povu," dehan nia iha uma fukun PN (11/9).

Nia hatutan, derrota ne'ebe FRETILIN hasoru konsidera hanesan pasajen ida hodi atinji nia vitoria iha futuru ho estratejia ne'ebe foun.

Tanba, realidade hatudu iha eleisaun, maske la ukun, maibe konfiansa povu kontinua aumenta liu husi reprejetante iha Parlamentu nasional.

Tuir nia, nuudar partidu istoriku, kontinua selebra loron istoriku kontinua selebra loron istoriku ne'e hodi fo konviksaun Politika ba jerasaun foun ne'ebe tuir ona mundo globalizasaun.

Nia dehan, oras ne'e dadaun espiritu frentista kontinua buras, liuliu iha jerasaun foun sira, maske ho sistema demokrasia multi partidaria hodi ema barak sai husi FRETILIN ba partidu seluk.

Entertantu bancada Parlamentar sira iha uma fukun Parlamentu Nasional, kongratula FRETILIN ne'ebe selebra loron trasferensia ne'e hodi ba futuru, kontinua sai partidu ne'ebe kaer metin demokrasia.
.